bip_logo

HOTEL PODR Boguchwała

Agroturystyka

Gospodarstwa agroturystyczne



















podrtv1

YouTube
JAK UPRAWIAĆ CZOSNEK (cz. II) PDF Drukuj

Jesienią czosnek ozimy zdążył się ukorzenić Wraz z ruszeniem wegetacji pojawią się liście czosnku - szczypior oraz niepożądane zachwaszczenie. Czosnek jest bardzo wrażliwy na zachwaszczenie. Chwasty należy zwalczać, gdy tylko pojawią się na plantacji. W zależności od wielkości plantacji odchwaszczanie przeprowadzamy ręcznie, mechanicznie lub chemicznie. Odchwaszczanie mechaniczne i spulchnianie gleby należy wykonywać bardzo starannie, aby nie uszkodzić korzeni.

Chemiczne zwalczanie chwastów w uprawie czosnku ozimego wykonujemy na plantacjach wielkotowarowych:

  • wczesną wiosną przed wschodami chwastów poleca się Stomp 330 EC w dawce 3- 5 l/ha – zwalcza chwasty jednoroczne w fazie kiełkowania, wschodów i liścieni. Środek należy stosować na wilgotną glebę.
  • wiosną, po wschodach, przy wysokości roślin 5 – 10 cm można  poleca się zastosować Goal 240 EC – 0,5 l/ha – zwalcza chwasty jednoroczne od wschodów do wysokości 5 – 7 cm. Nie należy stosować środka w temperaturze powyżej 23stC. Stosować po 3 – 4 dniach słonecznych. Goal 240 EC może powodować przemijające, placowe odbarwienia z lekkim wyłożeniem szczypioru.
  • w tym samym czasie, zależnie od fazy rozwojowej chwastów jednoliściennych poleca się również stosowanie jednego z herbicydów:
    • Goal 240 EC (0,5 l/ha) zwalcza jednoroczne chwasty od wschodów do wysokości 5 – 7 cm. Należy pamiętać aby nie wykonywać oprysku tym środkiem  w temperaturze powyżej 23 st C, stosować po 3 – 4 dniach słonecznych.
    • Goal 240 EC (0,5 l/ha) może powodować przemijające, placowe odbarwienia  z lekkim wyłożeniem szczypioru.
    • Fusilade Forte 150 EC (0,75 – 1 l/ha) zwalcza roczne chwasty jednoliścienne  od fazy 2 liści  do poczatku krzewienia, perz w fazie 4 – 10 liści (2,5 – 3 l/ha). Środek można także stosować  w dawkach dzielonych. Pierwszy zabieg w fazie 2- 4 liści chwastów – dawka 0,4 l/ha, drugi zabieg – po 10 – 14 dniach 0,3 – 0,4 l/ha;
    • Targa Super 05 EC (1 – 1,5 l/ha) - roczne jednoliścienne od fazy 2 liści do początku krzewienia, perz w fazie 4 – 6 liści (2 -3 l/ha).
      Herbicydów Fusilade Forte oraz Targa Super nie należy stosować w temperaturze powyżej 27 st C

Dobre efekty w eliminowaniu chwastów w uprawie czosnku ozimego daje ściółkowanie, które dodatkowo chroni glebę przed zaskorupianiem, wypłukiwaniem składników pokarmowych oraz poprawia stosunki powietrzno – wodne. Do ściółkowania używa się rozdrobnionej i częściowo rozłożonej słomy, przekompostowanych liści, trocin lub czarnej foli czy włókniny. Zabieg ten przyczynia się także do wzrostu plonu główek czosnku o ok. 30 %.

Po wschodach roślin czosnku ozimego rozpoczynamy nawożenie pogłówne, dając 1/3 dawki azotu. Od połowy maja trzeba wykonać kolejne pogłówne nawożenie azotem, należy je zakończyć w pierwszej dekadzie czerwca  gdyż późniejsze stosowanie nawozów azotowych opóźnia dojrzewanie czosnku i wpływa niekorzystnie na właściwości przechowalnicze.

W okresie późnej wiosny należy także, o ile to możliwe, nawadniać plantacje czosnku, bowiem w tym czasie czosnek ozimy tworzy główki i od odpowiedniej wilgotności gleby zależy przyrost masy główek.

 

Czosnek ozimy jest warzywem wytwarzającym pędy kwiatostanowe. Zaleca się je ścinać zaraz po ich ukazaniu się. Jest to zabieg pracochłonny, lecz przyczynia się do wzrostu plonu nawet o około 30 %.

Zbiór czosnku sadzonego jesienią przypada na lipiec. Dojrzałość czosnku wytwarzającego pędy kwiatostanowe objawia się żółknięciem i zasychaniem liści. Gdy około 40 % roślin na plantacji ma zaschnięte liście należy przystąpić do jego wykopywania. Zbioru nie należy opóźniać, gdyż obserwuje się wówczas pękanie łusek okrywających główkę oraz rozpadanie się cebul na poszczególne ząbki.

W zależności od odmiany i warunków uprawy można uzyskać plon czosnku ozimego w wysokości 6,5 – 10 t/ha.

Czosnek, który wytwarza pędy kwiatostanowe przechowuje się gorzej, dlatego też przeznacza się go do spożycia jesienią i wczesna zimą.

 

Drugą grupę czosnków stanowi czosnek nie wytwarzający pędów kwiatostanowych tzw. czosnek jary.
W krajowym rejestrze odmian znajdują się dwie polskie odmiany czosnku nie wytwarzającego pędów kwiatostanowych przeznaczone do uprawy z sadzenia wiosennego:

  • CYRYL,
  • JARUS
  • JANKIEL.


Ogólnie średnia masa główki czosnku jarego jest mniejsza od masy główki czosnku ozimego. Główki czosnków jarych okryte są białokremową łuską oraz nadają się do długotrwałego przechowywania.

Stanowisko w zmianowaniu i dawki nawozów przy uprawie czosnku jarego są takie same jak przy uprawie czosnku ozimego.

Gleba pod wiosenne sadzenie powinna być dobrze uprawiona. Zaleca się jesienią wykonanie orki głębokiej (25 – 30 cm) z wniesieniem nawozów fosforowych i potasowych. Wiosną pole należy zawłókować i zabronować.

Przed sadzeniem ząbków należy wprowadzić do gleby połowę zalecanej dawki nawozów azotowych.

Sadzenie czosnku nie wytwarzającego pędów kwiatostanowych przypada na koniec marca i początek kwietnia. Wyniki doświadczeń przeprowadzonych w Akademii Rolniczej w Szczecinie wykazały, że plon czosnku z sadzenia 20 marca był o 54 % większy niż z sadzenia 5 kwietnia. Czosnek jary sadzi się w takiej samej rozstawie jak czosnek ozimy.
    Prace pielęgnacyjne przy uprawie czosnku sadzonego wiosną polegają na między innymi na:
─    spulchnianiu gleby. Spulchniać należy bardzo płytko, aby nie uszkodzić słabego systemu korzeniowego.
─    nawożeniu pogłównym (drugą połowę dawki azotu należy zastosować najpóźniej w pierwszej dekadzie czerwca);
─    zwalczaniu chwastów;
      Na większych plantacjach chwasty zwalcza się chemicznie stosując:

  • bezpośrednio po sadzeniu Goal 240 EC (1 l/ha) lub Stomp 330 EC (3 – 5 l/ha), preparaty te zwalczają chwasty jednoroczne w fazie kiełkowania i wschodów.
  • w terminie do 14 dni po sadzeniu, przed wybiciem w szcypiór  polecany jest Afalon Dyspersyjny 450 SC (1 – 1,5 l/ha);
  • po wschodach przy wysokości roślin 5 – 10 cm można zastosować:
          Stomp 330 EC (3 - 4 l/ha) lub Goal 240 EC (0,5 l/ha);
  • w tym czasie, zależnie od fazy wzrostu chwastów jednoliściennych można wykorzystać:
    Fusilade Forte 150 EC (0,75 – 1 l/ha), perz w fazie 4 – 10 liści (2,5 – 3 l/ha);
    Targa Super 05 EC (1 – 1,5 l/ha), perz w fazie 4 – 6 liści (2 -3 l/ha).

Do prac pielęgnacyjnych w uprawie czosnku ozimego i jarego należy także ochrona przed chorobami i szkodnikami. Czosnek jest rośliną stosunkowo odporną na choroby i szkodniki występujące zarówno w polu jak i w przechowalni.
W literaturze spotykamy opisy wielu chorób czosnku, jednak w warunkach Polski tylko niektóre z nich powodują duże straty gospodarcze (np.biała zgnilizna).
Natomiast najczęściej atakującymi czosnek szkodnikami są:
─    błotniszka czosnkówka;
─    śmietka cebulanka;
─    wgryzka szczypórka
─    wciornastki.
Chemiczne zwalczanie larw lub gąsienic wymienionych szkodników przeprowadza się według zaleceń
aktualnego Programu Ochrony Roślin Warzywnych.

Zbiór czosnku zimowego - nie wytwarzającego pędów kwiatostanowych przeprowadza się w okresie, gdy u ponad 50 % roślin wystąpi załamanie szczypioru. Czosnek sadzony wiosną zbieramy w sierpniu w momencie zasychania liści. W zależności od odmiany i warunków uprawy można uzyskać plon czosnku jarego w wysokości 4 – 6 t/ha, a ozimego 5- 15 t/ha.

Rośliny czosnku wyrywa się ręcznie – po uprzednim podkopaniu widłami amerykańskimi. Po wyrwaniu czosnek dosusza się w polu lub w przewiewnych pomieszczeniach. Następnie przycina się szczypior na długość 2 – 4 cm a korzenie na 1 cm.
W Polsce, w tym i na Podkarpaciu są sprzyjające warunki do uprawy czosnku, dlatego też powinno wzrosnąć zainteresowanie uprawą tej rośliny, zarówno w produkcji towarowej do spożycia na świeżo i dla przemysłu oraz w uprawie amatorskiej - w ogrodach przydomowych oraz na działkach.

 

Anna Cieszyńska

Sekcja Ogrodnictwa