Warunki mikroklimatyczne w budynkach dla bydła  

Utrzymanie prawidłowego mikroklimatu w budynku inwentarskim jest jednym z podstawowych warunków właściwego chowu i hodowli bydła, na który składa się: temperatura, wilgotność względna powietrza, wentylacja i prędkość powietrza, koncentracja gazów, stopień zapylenia. Parametry tych czynników powinny być utrzymywane  na poziomie nieszkodliwym dla zwierząt.

Wymagania dotyczące systemów utrzymania bydła reguluje Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych warunków utrzymania poszczególnych gatunków zwierząt (Dz. U.  Nr 167/poz. 1629 z 2003r. z późniejszymi zmianami), które określa:

Temperatura w pomieszczeniach dla bydła 

 

Kategoria zwierząt

Temperatura w  [oC]

Minimalna

Optymalna

Krowy w oborze

Krowy w porodówce

Cielęta w profilaktorium

Cielęta do 3 miesięcy

6,0

16,0

16,0

8,0

8,0-16,0

16,0-20,0

16,0-20,0

12,0-20,0

Cielęta pow. 3 miesięcy

Jałówki pow.6 miesięcy

Opasy, buhaje

4,0

4,0

4,0

12,0-16,0

8,0-16,0

10,0-18,0

Zakres temperatur przedstawiony w tabeli dotyczy strefy przeby­wania zwierząt i nie jest wymagany w całym pomieszczeniu.

Wilgotność względna powietrza

 Optymalna wilgotność względna powietrza w budynkach i pomieszczeniach inwentarskich powinna wynosić 60-80%.

 Wentylacja

 Funkcjonująca sprawnie wentylacja naturalna (grawitacyjna) powinna zapewnić swobodny przepływ powietrza w budynku. Kanały wentylacyjne wlotowe (nawiewne) i wylotowe (wyciągowe) powinny być drożne, rozmieszczone w budynku równomiernie, aby powietrze napływające zimą, nie trafiało bezpośrednio na zwierzęta i nie powodowało przeciągów. Kanały wentylacyjne muszą mieć możliwość regulacji i zamykania w okresie zimy.

Przy sprawnie funkcjonującej wentylacji suma powierzchni przekroju otworów nawiewnych powinna równać się sumie powierzchni przekroju otworów wyciągowych.

 Przy projektowaniu wentylacji należy pamiętać o niektórych istotnych zasadach:

  • przekrój kanału wentylacyjnego powinien mieć nie mniej niż  0,4 m,
  • wysokość  kanału ponad  kalenicą  powinna wynosić nie mniej niż  0,2 m,
  • promień zasięgu skutecznego działania kanału wentylacyjnego jest w przybliżeniu równy dziesięciokrotnej średniej szerokości jego przekroju poprzecznego.

Wymagane ilości wymiany powietrza w pomieszczeniach dla bydła

Kategoria zwierząt

Wymiana powietrza w

 [m3/1 szt./godz.]

Okres zimy

Okres lata

Krowy

Cielęta w wieku do 2 tygodni

Cielęta w wieku powyżej 2 tygodni do 6 miesięcy

Jałówki i młode bydło opasowe w wieku do 18 mies.

Jałówki w wieku powyżej 18 miesięcy

90

20

30

60

70

350-400

80

90-120

250

280-300

 W pomieszczeniach inwentarskich dla bydła dopuszcza się stężenia zanieczyszczeń powietrza na poziomie:

  1. a) dwutlenek węgla (CO2) nie powinien przekraczać 3.000 ppm,
  2. b) siarkowodór (H2S) nie powinien przekraczać (7,5 mg/m3) - 5 ppm;
  3. c) koncentracja amoniaku (NH3) nie powinna przekraczać (15,4 mg/m3) - 20 ppm;

W dobrze wentylowanym budynku najkorzystniejsze jest stężenie CO2 poniżej 1000 ppm.

 Oświetlenie

W pomieszczeniach inwentarskich oświetlenie naturalne określa się stosunkiem oszklonej powierzchni okien do powierzchni podłogi. Oświetlenie sztuczne winno odpowiadać oświetleniu naturalnemu w godzinach od 900 do 1700.

Oświetlenie powinno umożliwiać doglądanie zwierząt  oraz kontrolę pomieszczeń (wyposażenie w oświetlenia stałe lub przenośne). W przypadku stosowania oświetlenia w pomieszczeniach, w których utrzymywane są cielęta, oświetlenie stosuje się co najmniej między godz. 900 a 1700.

  Wymagane oświetlenie w budynkach dla bydła 

Kategoria zwierząt

Oświetlenie dzienne

Oświetlenie sztuczne

okna : podłoga

natężenie

w lx

jarzeniowe W/m2

żarowe

W/m2

porodówka

1:15

20-30

4

16

krowy, jałówki, cielęta powyżej 2 tyg.

1:18

20-30

4

16

bukaty

1:25

10-20

2

8

stanowiska zabiegowe

1:18

20-30

3

12

Pomieszczenie paszarni

1:20

50

5

20

Oświetlenie nocne – dyżurne dla wszystkich grup

 

-

 

3-5

 

 

 

 Natężenie doświetlenia okresowego (miejscowego) np. miejsca porodów itp. dokonuje się lampami stałymi lub przenośnymi. Wszystkie doświetlenia okresowe powinny się odbywać przy użyciu lamp przenośnych.

Minimalne wymiary stanowisk dla bydła na uwięzi

 Kategoria zwierząt

Wymiary stanowiska [cm]

Długość

Szerokość

Krowa o masie ciała do 500 kg i jałówka cielna powyżej 7 miesiąca cielności

160

110

Krowa o masie ciała powyżej 500 kg i jałówka cielna powyżej 7 miesiąca cielności

165

115

Buhaj dorosły

240

140

Jałówka w wieku  pow. 19 miesięcy do 7 miesiąca cielności

150

100

Jałówka w wieku pow. 6 – 19 miesiąca życia

140

90

Bydło opasowe o masie ciała do 300 kg

130

80

Bydło opasowe o masie ciała 301 – 450 kg

145

95

Bydło opasowe o masie ciała powyżej 450 kg

150

100

 Minimalne wymiary boksów legowiskowych dla bydła

Kategoria zwierząt

Wymiary stanowiska [cm]

Długość

Szerokość

Krowa o masie ciała do 500 kg i jałówka cielna z tego stada powyżej 7 miesiąca cielności

210

110

Krowa o masie ciała powyżej 500 kg i jałówka cielna z tego stada powyżej 7 miesiąca cielności

220

115

Jałówka w wieku  pow. 19 miesięcy do 7 miesiąca cielności

200

100

Jałówka w wieku pow. 6 - 19 miesiąca

190

85

  Minimalne powierzchnie w kojcach grupowych bez wydzielonych stanowisk, na ściółce

Kategoria zwierząt

Masa ciała

[kg]

Powierzchnia

kojca [m2/szt.]

Minimalna szerokość

Buhaj

900

9,00

Minimalna szerokość (głębokość) kojca zależy

od długości dostępu do żłobu, lecz

nie może być mniejsza niż

1,5 długości

Zwierzęcia

 

Krowa i jałówka cielna powyżej 7 m-ca

do 500

4,50

Krowa i jałówka cielna powyżej 7 m-ca

pow. 500

5,00

Jałówka w wieku pow. 19 miesięcy do 7 miesiąca ciąży

440-500

2,50

Jałówka w wieku pow.6 – 19 miesiąca

250-400

2,00

Bydło opasowe o masie ciała

do 300

1,60

Bydło opasowe o masie ciała

300-450

2,00

Bydło opasowe o masie ciała

pow. 450

2,50

 Minimalne powierzchnie w kojcach grupowych bez wydzielonych stanowisk, bez ściółki

Kategoria zwierząt

Masa ciała

[kg]

Powierzchnia kojca [m2/szt.]

Minimalna szerokość

Jałówka w wieku powyżej 19 miesięcy do 7 miesiąca ciąży

440-500

2,00

Minimalna szer. (głębokość) kojca zależy od długości dostępu do żłobu, lecz nie może być mniejsza niż 1,5 dł. zwierzęcia

Jałówka w wieku  6 – 19 miesięcy

250-400

1,60

Bydło opasowe o masie ciała

do 300

1,30

Bydło opasowe o masie ciała

300-450

1,60

Bydło opasowe o masie ciała

pow. 450

2,00

W tym systemie nie należy  utrzymywać krów, jałówek powyżej 7 miesiąca ciąży i buhajów.

Powierzchnia przypadająca na 1 zwierzę w systemie otwartym powinna minimum wynosić dla: cieląt - 5,0 m2, jałówek - 10,0 m2, krów - 15 m2, buhajów - 20 m2.Wysokość tylnej krawędzi legowisk boksowych w stosunku do posadzki korytarza powinna wynosić 15 – 20 cm w zależności od sposobu usuwania odchodów.

Minimalne powierzchnie w kojcach grupowych dla cieląt

Kategoria zwierząt

Powierzchnia kojca [m2/szt.]

Cielę o masie ciała do 150 kg

1,50

Cielę o masie ciała powyżej 150 do 220  kg

1,70

Cielę o masie ciała powyżej 220kg

1,80

W przypadku utrzymywania cieląt pojedynczo w kojcu jego wymiary powinny wynosić: szerokość – równa co najmniej wysokości cielęcia w kłębie, długość – równa co najmniej długości ciała cielęcia od czubka nosa do ogonowej kości guza kulszowego. Przy czym kojec powinien mieć ściany ażurowe.

Przedstawione powyżej wymiary kojców pojedynczych i grupowych dla cieląt nie są wymagane w gospodarstwach utrzymujących mniej niż 6 sztuk cieląt i w gospodarstwach utrzymujących cielęta razem z matkami.

Zalecane wymiary korytarzy i żłobów dla bydła dorosłego w oborach

Wyszczególnienie

Uwięziowa

Wolnostanowiskowa

Ściołowa i

bezściołowa

[m]

Kombiboksowa

ściołowa i bezściołowa

 [m]

Boksowa

ściołowa i bezściołowa

[m]

Głęboka

[m]

Głęboka - stół. paszowy

[m]

Stół paszowy - szerokość

≥ 3,0

≥ 3,5

≥ 3,5

≥ 3,5

≥ 3,5

Korytarz gnojowy komunikacyjny

≥ 1,5

≥ 2,0

≥ 2,0

-

-

Korytarz żywieniowo -komunikacyjny

-

-

≥ 3,0

-

≥ 3,0

Kanał spławialny - szerokość

≥ 0,5

≥ 2,0

≥ 2,0

-

≥ 3,0

Powierzchnia w poczekalni na 1 szt. w m2

-

≥ 1,5

≥ 1,5

≥ 1,5

≥ 1,5

Szerokość przejść poprzecznych

≥ 1,5

≥ 1,5

≥ 1,5

≥ 1,5

≥ 1,5

Szerokość dostępu do żłobu

-

-

0,65

0,65

0,65

Wysokość wnętrza obory

3,0

3,0

≥ 3,0

≥ 3,0

≥ 3,0

Wysokość krawędzi żłobu

≤ 0,2

≤ 0,2

≤ 0,2

≤ 0,2

≤ 0,2

Wysokość stanowisk głębokich

-

-

-

≤ 0,6

≤ 0,6

Źródło : poradnik „Systemy utrzymania bydła”, IBMER