P1030033_thumb.jpgGospodarstwa posiadające większą powierzchnię użytków rolnych szczególnie trwałych użytków zielonych powinny rozważyć możliwość chowu bydła mięsnego. Ale dlaczego chów bydła mięsnego w województwie podkarpackim? Z kilku przyczyn:

Pogłowie bydła w województwie wynosi około 163 tys. sztuk w tym krów 103,7 tys. sztuk. Jest więc wyjściowy materiał genetyczny, który można wykorzystać przy tworzeniu stad.

Łąki i pastwiska zajmują 30,6 % w strukturze użytków rolnych /236,4 tys. ha/, ugory stanowią 6,9 % użytków rolnych /49,4 tys. ha/, ponadto jest ponad 56 tys. ha użytków rolnych nie będących w dobrej kulturze rolnej, które jednak można przywrócić do rolniczego wykorzystania. Jest więc baza paszowa.

Gospodarstwa rezygnują z produkcji mleka często z powodu ograniczonych kwot mlecznych, wysokich wymagań sanitarno – weterynaryjnych, wysokiej pracochłonności przy braku możliwości znalezienia rzetelnej najemnej siły roboczej, czy niskiej opłacalności produkcji mleka.

Ponad 2570 producentów zrezygnowało z produkcji mleka w zamian za rekompensatę, lecz ci rolnicy deklarowali, że będą prowadzić produkcję zwierzęcą aby wykorzystać użytki zielone i rośliny pastewne.Korzystanie z dopłat bezpośrednich, programów rolno - środowiskowych wymusza stosowanie zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej a więc i zbioru traw z użytków zielonych.

Bydło mięsne nie wymaga drogich budynków inwentarskich oraz wysokich nakładów pracy.

Powoli zmieniają się gusta konsumentów i część osób przechodzi w kierunku spożycia zdrowszej i lepszej jakościowo wołowiny zamiast mięsa drobiowego lub wieprzowego.Największą wadą tego kierunku produkcji jest powolny obrót kapitału i niska opłacalność.

P1020932_thumb.jpgJak tworzyć stado bydła mięsnego?

  1. Zakup czystorasowego stada jałówek lub krów rasy mięsnej najlepiej dostosowanej do warunków danego gospodarstwa. W tym systemie jest możliwe założenie księgi hodowlanej, prowadzenie oceny użytkowości mięsnej i później sprzedaży materiału hodowlanego. Jest to sposób szybki lecz kosztowny – wymaga dużego kapitału na starcie, którego najczęściej podkarpaccy rolnicy nie mają. Krzyżowanie wypierające polegające na konsekwentnym krzyżowaniu krów będących w gospodarstwie buhajem wybranej rasy mięsnej. Następnie uzyskane mieszańce - jałówki krzyżuje się innym buhajem tej samej rasy mięsnej. Takie postępowanie w ciągu 4 – 5 pokoleń spowoduje uzyskanie z posiadanego pogłowia - stada mięsnego dobrze przystosowanego do miejscowych warunków środowiskowych. Jest to sposób tani lecz długotrwały, jednak rolnik już w pierwszym pokoleniu uzyskuje dobry materiał mieszańca za który uzyskuje wyższą cenę. Wszystkie buhajki uzyskane z takiego krzyżowania są opasane i przeznaczone do uboju. Najlepiej jest budować stado mięsne w oparciu o krowy młode o niskiej wydajności mlecznej, jałówki, pierwiastki, bo łatwiej je przestawić na niższą produkcję mleka. Krowom o wyższej produkcji mleka należy dołączyć dodatkowe cielęta. Do krycia jałówek najlepiej wykorzystać buhaje ras mięsnych dających małe cielęta a więc łatwe porody np. limousine czy angus. Do tworzenia stad bydła mięsnego można wykorzystać posiadane w województwie podkarpackim bydło simentalskie, szczególnie w gospodarstwach mniejszych, dla których ważna jest również produkcja mleka. Jest to rasa niedoceniana, a powinna być preferowana na terenie podkarpacia, cenna zarówno w chowie czysto rasowym jak i w krzyżówkach. Bydło simentalskie można prowadzić w kierunku mlecznym lub mięsnym, uzyskując bardzo dobre efekty.

Jak najlepiej ustawić terminy wycieleń?

W produkcji bydła mięsnego najlepsze są wycielenia zimowo – wiosenne /luty – kwiecień/, gdyż cielęta po początkowym okresie karmienia mlekiem korzystają z pastwiska, a krowy po wyjściu na pastwisko uzyskują wyższą mleczność. Cielęta najlepiej odsadzać po zakończeniu sezonu pastwiskowego w wieku około 7 miesięcy. Przy tym terminie wycieleń młodzież po zakończeniu drugiego sezonu pastwiskowego /tanie żywienie/ doskonale nadaje się na ubój osiągając wagę ciała ponad 550 kg.

Organizacja żywienia

Bydło mięsne powinno bazować głównie na dostępnych od maja do października użytkach zielonych wykorzystywanych głównie w formie wypasu. Krowy mięsne po zakończeniu sezonu pastwiskowego będące w dobrej kondycji mogą być żywione wyłącznie sianem, słomą, kiszonką i sianokiszonką. Cielęta z matkami przebywają na pastwiskach do jesieni, po powrocie z pastwisk oddzielamy je od matek. W aktualnych warunkach ekonomicznych najbardziej uzasadniony jest opas półintensywny oparty głównie na paszach objętościowych z niewielkim dodatkiem pasz treściwych.

Najtańsze jest oczywiście żywienie pastwiskowe, nieco droższe ale w pewnych warunkach organizacyjnie uzasadnione jest żywienie dowożonymi zielonkami podawanymi na okólnikach. Bardzo dobre w żywieniu są droższe kiszonki lub sianokiszonki sporządzane w balotach w gospodarstwach mniejszych lub w silosach czy pryzmach w gospodarstwach o większej skali produkcji.

Warunki utrzymania bydła

W okresie pastwiskowym wskazanym jest aby bydło mięsne dzień i noc przebywało na pastwisku. Cielętom należy wówczas zapewnić dostęp do paszy treściwej w odpowiednich karmidłach, natomiast całe stado musi mieć nieograniczony dostęp do wody i soli lizawki. Bydło mięsne doskonale czuje się na otwartej przestrzeni nawet w mroźne zimowe dni. Zamiast ciężkich murowanych obór wystarczą osłonięte od wiatru wiaty z nieograniczonym dostępem do wybiegu. Zwierzęta mogą być utrzymywane na suchej głębokiej ściółce, gdzie obornik usuwany jest raz lub dwa razy w ciągu roku. Bydło źle znosi chów w pomieszczeniach wilgotnych i niedostatecznie wietrzonych.

Bydła mięsnego nie zaleca się utrzymywać na uwięzi, szczególnie krów. Na uwięzi można utrzymywać buhajki w wieku powyżej 6 miesięcy. Bydło szczególnie gdy ma być chowane luzem dobrze jest w wieku 3 – 6 tygodni dekornizować /pozbawienie zawiązków rogów/. Są one wówczas łagodniejsze i bardziej bezpieczne dla ludzi. W stadach mięsnych utrzymywanych bez uwięzi występuje silna współpraca zwierząt oraz bardzo mocny instynkt macierzyński i obronny.

Jaka rasa jest najlepsza?

Nie ma jednej doskonałej rasy bydła mięsnego, każda ma swoje zalety wynikające z konkretnych warunków klimatyczno – glebowych i organizacyjnych gospodarstwa. Bardzo ważnym zagadnieniem przy chowie bydła mięsnego jest wybór rasy, najlepiej dostosowanej do istniejących warunków. Przy wyborze należy kierować się wymaganiami zwierząt, łatwością wycieleń, bazą paszową i intensywnością żywienia, zapotrzebowaniem rynku.

Bydło mięsne ma łagodny charakter i temperament, z reguły wcześnie dojrzewa. Posiada kształt tułowia zbliżony do prostokąta. Stosunkowo ciężka, krótka głowa jest osadzona na krótkiej, szerokiej szyi. Głębokość i szerokość klatki piersiowej jest prawie jednakowa na całej jej długości. Kłąb jest szeroki i równy. U krów mięsnych wymię jest zdecydowanie mniejsze i gorzej zbudowane niż wymię krów mlecznych.

 

P1030297_thumb.jpg

Limousine - wywodzi się z Francji. Umaszczenie bydła jest jednolite czerwonobrunatne z jasną obwódką wokół śluzawicy i oczu. Należy do ras wcześnie dojrzewających; pierwsze wycielenia następują w 30 miesiącu życia jałówki. Wysokość w kłębie buhajów wynosi 143 cm, a krów – 137 cm. Masa ciała buhajów wynosi 1000-1200 kg, a krów – 650-800 kg. Dobowe przyrosty opasanych buhajków do 16 miesiąca życia wynoszą 1100-1300 g. Wydajność rzeźna buhajków opasowych osiąga wartość 65%. Zwierzęta są długie o delikatnym kośćcu o bardzo dobrze umięśnionym zadzie i grzbiecie. Cielęta są o małej masie ciała co zapewnia łatwość porodów. Matki są bardzo opiekuńcze a ich naturalna łagodność i spokój powoduje, że bydło to nie nastręcza hodowcom kłopotów. Jest to rasa używana często w naszym województwie do krzyżowania towarowego.

P1030290_thumb.jpgCharolaise to rasa francuska wcześnie dojrzewająca, wymagająca dobrego intensywnego żywienia. Pierwsze wycielenia następują już w 25 miesiącu życia jałówek. Umaszczenie jest słomkowe, beżowe do prawie białego. Wysokość w kłębie buhajów wynosi 150 cm, a krów – 140 cm. Masa ciała buhajów wynosi 1100-1400 kg, a krów – 700-900 kg. Młode buhaje intensywnie opasane przyrastają 1450-1550 g na dobę. Jest to bydło charakteryzujące się grubą kością, mające długi, dobrze umięśniony tyłów i zad. Wydajność rzeźna buhajków opasowych do wieku 14-16 miesięcy wynosi 60-65%. Wysoka masa cieląt przy urodzeniu powyżej 40 kg może być przyczyną trudnych porodów.

 

 

P1030289_thumb.jpg Aberdeen Angus pochodzi ze Szkocji, jest to bydło o mniejszym kalibrze. Umaszczenie bydła tej rasy jest czarne, albo czerwone. Należy do ras wcześnie dojrzewających i bezrogich. Pierwsze wycielenia notuje się między 27 i 30 miesiącem ich życia. Wysokość w kłębie buhajów wynosi 130-132 cm, a krów – 120-125 cm. Masa ciała buhajów hodowlanych wynosi średnio 800 kg, a krów – 500-525 kg. Wydajność rzeźna Aberdeen Angusa jest bardzo wysoka i wynosi 70%. Cielęta rodzą się małe i trudne porody w tej rasie praktycznie nie występują. Rasa ta dobrze wykorzystuje pasze objętościowe, doskonale sprawdza się na pastwiskach.

 

 

P1030294_thumb.jpg Hereford jest to rasa brytyjska, utworzona w końcu XVII w. Umaszczenie bydła jest czerwono-boczaste, z białą głową i z białą końcówką ogona. Należy do ras późno dojrzewających. Pierwsze wycielenia występują dopiero w 36 miesiącu życia. Wysokość w kłębie buhajów wynosi 135 cm, a krów – 130 cm. Masa ciała buhajów hodowlanych wynosi do 900 kg, a krów do 600 kg. Wydajność rzeźna wynosi 65%. Cielęta rodzą się stosunkowo małe, cechuje je naturalna odporność i dobra żywotność. Krowy charakteryzują się dużą troskliwością i opiekuńczością, łatwo odchowują cielęta. Zaletą tej rasy jest dobre przystosowanie się do trudnych, surowych warunków klimatycznych oraz ekstensywnego żywienia.

 

P1030296_thumb.jpg Salers to rasa francuska. Umaszczenie bydła jest jednolite ciemnoczerwone. Salersy charakteryzują duże, poziomo ustawione rogi oraz kędzierzawe włosy na czole. Masa ciała buhajów wynosi około 1100 kg, a krów – 700 kg. Bydło tej rasy jest odporne na trudne warunki środowiskowe, oraz na choroby.

 

 

 

 

 

P1030306_thumb.jpg

Simental typ mięsny został wyhodowany w Szwajcarii poprzez selekcję bydła simentalskiego o dwukierunkowej użytkowości w kierunku mięsnym. Różni się od bydła simentalskiego użytkowanego dwukierunkowo większą masywnością i jeszcze lepszym umięśnieniem. Masa ciała buhajów wynosi około 1200 kg przy wysokości w kłębie 145 cm, a krów - 800 kg przy wysokości w kłębie do 140cm. Jest to bydło o dużym kalibrażu, posiadające mocny kościec, późno dojrzewające o bardzo wysokiej mleczności w porównaniu do innych ras mięsnych. Krowy tej rasy charakteryzują się długowiecznością co jest istotne przy organizacji produkcji. Umaszczenie tej rasy jest bułano – czerwone, żółtawe, a cechą charakterystyczną biała głowa, podbrzusze i końcówki nóg. Cielęta rodzą się duże i czasem mogą być trudne porody. Mięso simentali ma doskonały smak, jest delikatne i charakteryzuje się pożądaną marmurkowatością. Dużą zaletą tej rasy jest posiadanie znakomitych walorów opasowych przy zachowaniu wysokiej wydajności mlecznej. W Polsce buhaje tej rasy używane są najczęściej do krzyżowania towarowego, a mieszańce uzyskują bardzo dobre wyniki opasowe, dobrze wykorzystują pasze objętościowe.

Wydaje się, że chów bydła mięsnego na podkarpaciu winien być promowany i rozwijany, a opłacalność produkcji należy rozpatrywać w aspekcie całego gospodarstwa, uwzględniając zaangażowane nakłady pracy oraz uzyskiwane różne formy finansowego wsparcia produkcji przy spełnianiu zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej.