Środki ochrony roślin w zależności od ich formy użytkowej można stosować jako opryskiwanie, zamgławianie, rozsiewanie, podlewanie, gazowanie, zamgławianie, sublimowanie, zwabianie.

Opryskiwanie (roślin lub gleby) to najczęściej wykonywany zabieg. W chwili obecnej zasadniczą wagę przywiązuje się do kategorii kroplistości emitowanego przez rozpylacz opryskiwacza strumienia cieczy roboczej. Rekomendowana wielkość użytej kropli zależeć będzie najczęściej od mechanizmu działania środka ochrony roślin (kontaktowe najczęściej poleca się stosować drobnymi kroplami, systemiczne mogą być stosowane średnimi lub grubymi) oraz od panujących warunków atmosferycznych (prędkość wiatru ale także temperatura i wilgotność względna powietrza). Wielkość kropli obecnie ma również znaczenie jeśli chodzi o możliwość ustalenie strefy buforowej (odległości od obiektów wrażliwych, takich jak wody powierzchniowe oraz tereny nieużytkowane rolniczo). Kryterium redukcji znoszenia kropel poza obszar zamierzony powinno posiadać priorytet. W  praktyce oznacza to że jeżeli nawet mechanizm działania preparatu rekomenduje drobne krople to na przestrzeni otwartej w niesprzyjających warunkach lub w tak zwanych ”strefach czujności”, czyli bezpośrednio przy strefie buforowej często jedyną możliwością wykonania zabiegu będzie warunek użycia grubszych kropel. Ryzyko znoszenia można także ograniczyć innymi metodami na przykład stosując „pomocniczy strumień powietrza” lub odpowiednie scenariusze zabiegu.

Zaprawianie to jeden z najtańszych i stosunkowo łatwych do przeprowadzenia zabiegów. W praktyce rozróżniamy zaprawianie na sucho, półsucho oraz inkrustowanie. Zaprawianie na sucho obarczone jest ryzykiem słabej przyczepności preparatu do nasion. Wady tej nie ma zaprawianie półsuche z wykorzystaniem zapraw o różnych formulacjach: zawiesiny, koncentratu zawiesinowego, emulsji, żelu lub roztworu. Inkrustowanie łączy cechy zaprawiania suchego i półsuchego.

Rozsiewanie kojarzone najczęściej jest ze stosowaniem preparatów granulowanych przy użyciu specjalistycznych siewników i aplikatorów. Granulat może być wysiewany powierzchniowo, pasowo, rzędowo a nawet punktowo. Z punku widzenia bezpieczeństwa wykonywania zabiegów w porównaniu z opryskiwaniem rozsiewanie jest traktowane jako nie stwarzające ryzyka znoszenia preparatu na niezamierzoną powierzchnię.

Podlewanie polega na aplikacji środka ochrony roślin wraz z wodą podobnie jak w  nawadnianiu. Środek ochrony roślin może być stosowany w postaci wcześniej przygotowanego roztworu lub przy wykorzystaniu na przykład dozownika proporcjonalnego najczęściej z regulacją stężenia. Podlewanie stosuje się najczęściej w uprawach o szerokich międzyrzędziach i w rzędach na przykład w uprawie roślin ozdobnych, chmielu, tytoniu.

Fumigacja (gazowanie) polega na poddawaniu chronionego obiektu (materiału roślinnego, gleby, pomieszczeń takich jak magazyny czy szklarnie) działaniu par i gazów. Formuła środka ochrony roślin musi mieć zdolność do przechodzenia w stan gazowy. Fumigację przeprowadza się wykorzystując różnego rodzaju specjalistyczny sprzęt jak odparowywacze, wytwornice aerosoli na gorąco, injektory glebowe. Zabiegi fumigacji przeprowadzane powinny być przez osoby posiadające specjalistyczne szkolenie oraz wyposażone w profesjonalne środki ochrony osobistej takie jak na przykład ochronna odzież gazoszczelna.

Sublimowanie to przechodzenie substancji ze stanu stałego do stanu gazowego z  pominięciem fazy ciekłej. Do odparowania sublimatów najczęściej siarki sublimowanej wykorzystywane są sulfuratory odparowywacze, którymi są urządzenia grzejne do podgrzewania preparatów umieszczonych w odpowiednich naczyniach. Sulfuratory służą także do odparowywania płynnych zoocydów.

Aerozolowanie polega na pokrywaniu roślin bardzo drobniutkimi kropelkami cieczy oleistej zawierającej wysoki procent substancji czynnej. Do uzyskania aerozoli, czyli tzw. mgły, stosuje się specjalne wytwornice, w których ciecz zostaje rozerwana na drobne kropelki przez strumień gazów spalinowych. Ponieważ pewna część cieczy pod wpływem gorąca gazów wyparowuje, a potem kondensuje się w powietrzu, podobieństwo aerozolu do mgły naturalnej jest jeszcze większe. Aerozole są bardzo wrażliwe na prądy powietrzne, co utrudnia ich stosowanie w polu; nadają się jednak znakomicie do szklarni. Metoda aerozolowania nadaje się tylko do zwalczania szkodników. Dostępne są także jednorazowe opakowania ze sprężonym gazem (typu dezodorant) stosowane najczęściej w amatorskiej ochronie pojedynczych roślin.

Zwabianie polega na wychwytywaniu organizmów szkodliwych (owadów) z udziałem różnego rodzaju pułapek feromonowych. W ostatnim czasie pułapki feromonowe wykorzystywane są także w sygnalizacji pojawienia się danego agrofaga. Pułapka taka może być wyposażona w system kamer które monitorują na polu czy w sadzie pojawienie się określonego szkodnika i on-line przesyłają informację ( w postaci zdjęcia) na serwer operatora.

Mazanie polega na selektywnej aplikacji środka ochrony roślin o działaniu najczęściej systemicznym do wybranych roślin. Może być stosowane punktowo (zwalczanie tzw. niedojadów na pastwiskach) lub powierzchniowo w celu zwalczania roślin wyższych, jak chroniona uprawa (na przykład chwastów wyższych od trawy na boiskach sportowych czy pastwiskach). Podstawą konstrukcji mazacza jest sznur (knot) nasączony stężonym preparatem (na przykład roztwór glifosatu w stosunku 1:1 z wodą), który punktowo nanosi środek ochrony roślin na niepożądaną roślinność. Mazacze mogą być zarówno ręczne jak i  ciągnikowe (knot podwieszony pod belką roboczą), a nawet instalowane za przyrządem żniwnym kombajnu zbożowego. Technika nanoszenia totalnie działających układowych herbicydów na roślinę poprzez mazanie sznurem nasyconym stężonym preparatem znana jest od ponad pół wieku. System ten całkowicie eliminuje znoszenie cieczy roboczej i może służyć do selektywnego zwalczania roślin różniących się wysokością. Ta właśnie cecha została wykorzystana do zwalczania tak zwanych „pośpiechów”(czyli buraków wydających już w pierwszym roku rozetę nasienną) na plantacjach buraków nasiennych. Zasada działania tego sytemu polegała na wyposażeniu belki polowej (bez klasycznego sytemu cieczowego) w  poziomo rozpięty sznur nasycony stężonym totalnym herbicydem systemicznym. Poprzez regulacje wysokości sznura (mazacza) nad powierzchnią chronioną nanosimy preparat punktowo wyłącznie na rośliny o określonej wysokości. Preparat ten rozprowadzony w  roślinie z sokiem komórkowym powoduje w efekcie eliminacje tych roślin. System ten proponowany jest także w postaci pionowo zwisających knotów (sznurów) umieszczonych na belce montowanej za hederem kombajnu zbożowego. Sznury te namazują systemiczny herbicyd na rosnące w ściernisku chwasty. Szczególnie polecany do zwalczania chwastów wieloletnich takich jak perz. Technika mazania z powodzeniem może być stosowana do zwalczania chwastów na boiskach sportowych, parkach, pastwiskach (zwalczanie niedojadów) przy użyciu mazaczy ciągnikowych a przede wszystkim do miejscowego zwalczania chwastów przy użyciu mazaczy ręcznych.

 

Opracował:

Grzegorz Bochnak