Kiszonki z traw są znakomitą paszą dla bydła mlecznego i mięsnego. Zakonserwowana w ten sposób pasza zapewnia i dostarcza najkorzystniejszy komplet składników odżywczych oraz stanowi cenne źródło energetyczne. Jakość kiszonki z traw zależy nie tylko od zawartości białka i energii, ale od szeregu innych czynników takich jak:

  • skład botaniczny zielonki;
  • gatunek rośliny i faza wegetacji w dniu zbioru;
  • wilgotność,
  • czystość surowca,
  • technologia zbioru (termin zbioru, stopień podsuszenia, czas leżenia na pokosie, stopień rozdrobnienia).

Ważnym elementem w produkcji pasz jest właściwy skład florystyczny użytku zielonego. Nie wszystkie gatunki roślin występujące w szacie roślinnej trwałych użytków zielonych są pożądane. Spośród licznie występujących traw, motylkowatych, dwuliściennych i innych (turzyce, sity) tylko niektóre powinny stanowić podstawowy komponent surowca do zasuszania lub zakiszania. Są to m. in. życica trwała, życica wielokwiatowa, tymotka łąkowa, kostrzewa łąkowa. Ponadto ważna jest odpowiednia ilość koniczyny białej i czerwonej.

Istotny wpływ na jakość pasz konserwowanych ma także faza rozwojowa roślin w czasie zbioru. Optymalnym terminem koszenia runi jest faza kłoszenia głównych gatunków traw
w pierwszym odroście, a w następnych czas wzrostu 6-8 tygodni. Późniejszy termin koszenia powoduje pogarszanie wartości pokarmowej pasz. Po optymalnym okresie obniża się zawartość składników pokarmowych, a szybko rośnie zawartość włókna (0,5% na dzień).

Zawsze należy też pamiętać, aby traw nie kosić zbyt nisko. Wysokość koszenia decyduje o ilości zebranej masy i wpływa na całkowitą wydajność użytków zielonych. W naszych warunkach klimatycznych przyjmuje się, że optymalna wysokość koszenia traw i lucerny wynosi od 5 do 6 cm. Zbyt niskie koszenie opóźnia odrost roślin i wpływa na wzrost zanieczyszczenia zielonki glebą. Natomiast zwiększenie wysokości ścierniska przyczynia się do strat plonu z powodu nie nierównomiernego odrostu runi. Wówczas nadmiernie rozwijają się chwasty i w następnych okresach użytkowania spada plon i jego jakość z powodu niekorzystnych zmian w składzie botanicznym runi1.

Wykonanie koszenia w optymalnym terminie agrotechnicznym uwarunkowane jest wydajnością użytkowanych maszyn. Kosiarki dyskowe charakteryzują się większą wydajnością w porównaniu do kosiarek bębnowych. Ponadto wydajność praktyczna zależy również od wymiarów i kształtu pola oraz od prędkości roboczej z jaką może pracować agregat maszynowy w danych warunkach. Na powierzchniach użytków zielonych do 15 ha mogą być wykorzystywane kosiarki o szerokości roboczej do 1,6 m. Jeżeli w gospodarstwie do zbioru jest jednorazowo ponad 20 ha zielonek, to efektywniej jest wykorzystywać kosiarki o szerokości roboczej 2-2,5 m. Ich dzienna wydajność może wynosić od 12 do 25 ha. Przy koszeniu zielonek na większych powierzchniach należy wykorzystywać kosiarki o większych szerokościach roboczych lub pracować z dwiema lub trzema kosiarkami na jednym ciągniku. Na bardzo dużych powierzchniach przydatne są kosiarki samojezdne.

Skoszoną trawę rozrzuca się jeszcze podczas koszenia lub bezpośrednio po jego zakończeniu, by jak najszybciej rozpocząć podsuszanie. Docelowa zawartość suchej masy powinna wynosić 30-40%.

Proces doprowadzenia skoszonej zielonki do odpowiedniej wilgotności, obok przebiegu pogody jest uwarunkowany sprawnym przetrząsaniem masy roślinnej.

Planując przetrząsanie trzeba dobrać taki sprzęt techniczny, aby możliwie ograniczyć liczbę przejazdów roboczych, a tym samym potencjalne ryzyko ugniatania i powstawania kolein na powierzchni użytku zielonego. Częstotliwość przetrząsania masy zielonki jest uwarunkowana m.in. plonem roślin i dokładnością pracy urządzeń do przetrząsania. Nowoczesne przetrząsacze umożliwiają dokładne kopiowanie powierzchni, niezależnie od szerokości roboczej urządzenia.

W bogatej ofercie rynkowej przetrząsaczy znajdują się maszyny różniące się sposobem napędu zespołów roboczych, szerokością roboczą, liczbą wirników przetrząsających i ich średnicą, sposobem zmiany położenia z roboczego w transportowe (i odwrotnie), sposobem połączenia
z ciągnikiem (rozwiązania zawieszane i przyczepiane), konstrukcją elementów roboczych bezpośrednio oddziałujących na masę roślinną.

Podsuszoną masę zgrabiamy w wały. Obecnie występujące zgrabiarki posiadają rozwiązania techniczne zapewniające wysoką jakość zgrabiania przy występowaniu minimalnych strat. Nowoczesne zgrabiarki pozwalają na formowanie wałka o masie jednostkowej umożliwiającej wykorzystanie w jak największym stopniu przepustowości maszyn zbierających. Ogranicza to
w znacznym stopniu ugniatanie gleby poprzez mniejszą liczbę przejazdów. Mogą to być maszyny z jednym lub kilkoma zespołami roboczymi (zgrabiarki karuzelowe, grzebieniowe).

Na rynku znajdują się również urządzenia łączące funkcje przetrząsania i zgrabiania.

Przetrząsaczo-zgrabiarki charakteryzują się na ogół mniejszą szerokością roboczą w porównaniu
z maszynami przeznaczonymi do wykonywania pojedynczych zadań (przetrząsania lub zgrabiania). Stosowanie tego typu urządzeń jest uzasadnione w gospodarstwach o mniejszej powierzchni użytków zielonych.

Po zgrabieniu w wały podsuszoną zielonkę możemy zbierać na kilka sposobów (przyczepami samozbierającymi, sieczkarniami, prasami zwijającymi). Polecaną formą zbioru, choć nie najbardziej ekonomiczną, jest produkcja sianokiszonki w balotach. Zaletami tej metody jest wysoka jakość kiszonki, brak strat wtórnej fermentacji, co ma miejsce przy pobieraniu paszy z pryzmy lub silosu przejazdowego, możliwość zakiszania zielonek z małej powierzchni, łatwość porcjowego pobierania kiszonki.

Do zbioru sianokiszonki w balotach wykorzystujemy prasę zwijającą. W celu uzyskania dobrego zagęszczenia środka beli należy stosować mniejszą prędkość roboczą podczas zbioru w pierwszym etapie formowania beli.

Sprasowane bele muszą być jak najszybciej owinięte folia na polu lub przetransportowane do gospodarstwa najlepiej za pomocą wozów samozaładowczych. Jeżeli w parku maszyn brakuje nam takiego sprzętu możemy do załadunku wykorzystać ładowacze czołowe lub chwytakowe, a do transportu skrzyniowe przyczepy ciągnikowe.

Przetransportowane bele należy umieścić na obrotowym stole owijarki stosując ładowacz czołowy lub chwytakowy, następnie owinąć 3-4 krotnie folią o szerokości od 500mm do 750mm, z zachodzeniem jednej warstwy na druga-minimum 50%. Można używać folie koloru białego i czarnego. Stosowanie czarnej folii zalecane jest przy zbiorach jesiennych, gdyż nie występuje już niebezpieczeństwo przegrzania kiszonki.

                

Na podst. lit. opracował:

Grzegorz Bochnak

1

 2

Zdj. samasz                                                            Zdj. samasz