Ta piękna roślina o barwnych, charakterystycznych kwiatach jest powszechnie znaną pojemnikową rośliną ozdobną. Odkrywcą, a zarazem osobą, która ją nazwała jest Charles Plumier (1646-1704) – francuski zakonnik, botanik i podróżnik, będący w służbie króla Francji Ludwika XIV. Odkrył ją w 1696 roku na Haiti, opisał i nadał jej nazwę w swojej pracy wydanej w 1703 roku w Paryżu pt. "Nova plantarum americanarum genera". Nazwa Fuchsia została nadana na cześć niemieckiego botanika i profesora medycyny na Uniwersytecie w Tybindze – Leonharda Fuchsa (1501-1566). W 1773 roku została ponownie odkryta przez Williama Hogg'a i dostarczona do królewskich ogrodów w Kew w Anglii. Jej dawna polska nazwa to ułanka, ponieważ barwa kwiatów przypominała kolor ułańskich mundurów. Z kolei w Hiszpanii fuksja, ze względu na kształt kwiatów była nazywana „kolczykami królowej”.

Ojczyzną fuksji są tropikalne rejony Ameryki Środkowej oraz Południowej, gdzie rośnie w lasach pokrywających górzyste zbocza. Stąd pochodzi około 100 gatunków tych roślin. Nieliczne gatunki występują także w Nowej Zelandii (4 gatunki) i Tahiti (1 gatunek). Roślina ta może pochwalić się długim rodowodem hodowlanym. Do Europy przywędrowała z Chile i niemal od razu posłużyła jako materiał do krzyżówek. Osobą, która dostarczyła pierwszą sadzonkę Fuchsia magellanica był kapitan Firth, który w 1788 roku przesłał ją do Kew w Anglii. Jednocześnie stała się ona pierwszą wprowadzoną do obrotu handlowego i uprawianą w Anglii fuksją. Ogrodnicy rozpoczęli wówczas wyścig w tworzeniu nowych odmian, których pochodzenie dziś bardzo trudno jest ustalić. Pierwszy mieszaniec międzygatunkowy powstał w 1832 roku. W 1844 roku znanych było około 50 gatunków i powstało ponad 300 odmian. W 1890 roku popularność fuksji zaczęła spadać, by ponownie w latach 80. XX wieku wrócić do łask. W 2008 roku liczba odmian wynosiła 18 000. Obecnie znanych jest ponad 100 gatunków fuksji, a powstało już około 30 000 odmian - ta liczba wciąż wzrasta. Katalogowane są w dwóch istniejących oficjalnych rejestrach – europejskim i amerykańskim. Wszystkie krzyżówki fuksji zarówno o pochodzeniu znanym jak i nie znanym określa jedną wspólną nazwą – Fuchsia xhybrida, czyli fuksja mieszańcowa. Dziś na całym świecie rozpowszechnione są liczne gatunki i odmiany fuksji nadające się zarówno do pojemników jak i do ogrodu.

Ze względu na pochodzenie fuksje mogą mieć różny pokrój od małych drzewek (w swoim naturalnym środowisku mogą być drzewami o wysokości do 10m), krzewów, bylin, niekiedy o płożących pędach, zrzucających liście lub wiecznie zielonych. Niektóre z nich mogą być epifitami (porośle, roślina rosnąca na innej roślinie, ale nie będąca pasożytem). Uprawiana jest jako roślina pojemnikowa przede wszystkim na zewnątrz budynku, tj. na balkonach, tarasach, werandach oraz ogrodach, równie dobrze radzi sobie w jasnych przestronnych pomieszczeniach. W sprzedaży możemy spotkać różne odmiany o różnych walorach dekoracyjnych. Wysokość fuksji zależnie od odmiany waha się od 20 cm do okazów wysokości powyżej metra. Oprócz formy klasycznej (krzaczastej) można wyróżnić również formę pienną (którą można wyhodować w warunkach domowych, lecz wymaga czasu) oraz formę „płaczącą” (półzwisłą lub wiszącą) idealną do wiszących kompozycji. Cechą charakterystyczną tej rośliny są jej długie rurkowate kwiaty. U większości odmian spotykane są zwisające, tylko nieliczne mają wzniesione kwiaty. Ich długość zależnie od odmiany może wynosić od 0,5–6 cm o pojedynczych (4 płatki), półpełnych (5-7 płatków) lub pełnych (powyżej 7 płatków), lub niekiedy przypominających trąbkę. Również ich wielkość dzielimy na: drobne, średnie lub wielkie i mają różny kształt w zależności od wygięcia działek kielicha. Kolorystyka kwiatów jest bardzo różnorodna od jednokolorowych, po dwu-, a nawet trójkolorowe. Paleta barw rozciąga się od białych po ciemnofioletowe (niemal czarne), choć większość odmian i gatunków jest w odcieniach różu i fioletu. To stąd wzięło słynne określenie koloru fuksjowego, odnoszącego się do barwy intensywnego różu. Często spotyka się odmiany fuksji, które mają inny kolor działki kielicha niż płatki korony. Płatki korony mogą mieć niemal każdy kolor, oprócz żółtego. Największą zaletą fuksji jest fakt, że kwitnie bardzo długo i obficie od wiosny do późnej jesieni również w miejscu zacienionym. Pojedyncze kwiaty długo się utrzymują, a w swojej ojczyźnie zapylane są przez kolibry. Uprawiane w naszym klimacie odmiany zapylane są głównie przez pszczoły lub trzmiele, jednak rzadko zawiązują owoce. Po przekwitnięciu kwiaty zwykle same odpadają lub są usuwane. Liście nie są tak dekoracyjne jak kwiaty. W sprzedaży spotyka się odmiany o świeżo zielonych lub dwubarwnych (białych, żółtych lub różowych obrzeżach), błyszczących liściach, brzegach piłkowanych lub całych, niekiedy o różowym lub fioletowym unerwieniu. Owocem tej rośliny są niewielkie, podłużne, ciemnoczerwone jagody, zawierające wiele małych nasion – przypominające kształtem nieco wydłużoną śliwkę - są jadalne i słodkie. Wspaniałą zaletą tej rośliny jest jej długość kwitnienia. Zależnie od gatunku i odmiany okres ten zaczyna się w kwietniu (niekiedy w maju) i trwa aż do pierwszych przymrozków w październiku.

 

Charakterystyka wybranych gatunków i ich odmian

Fuksja mieszańcowa (Fuchsia xhybrida) – do tego gatunku należą bardzo liczne i znane odmiany tych roślin o jednolitych lub kontrastowych barwach kwiatów. Jest jedną z najczęściej spotykanych w sprzedaży na rynku ogrodniczym. Są wrażliwe na niskie temperatury, więc na zimę donice z roślinami powinny być chowane w mieszkaniach. Popularne odmiany, dostępne w sprzedaży:

‘Deep Purple’ – odmiana o pełnych, dużych kwiatach i kontrastowej biało-fioletowej barwie. Pokrój krzaczasty ze zwisającymi kwiatami, odmiana o dość silnym wzroście. Preferowane stanowisko półcieniste lub cieniste.

‘Bella Rosella’ – odmiana o pełnych, bardzo dużych kwiatach i różowo-purpurowej barwie. Pokrój krzaczasty ze zwisającymi kwiatami, odmiana o silnym wzroście, odporna. Preferowane stanowisko – półcieniste lub cieniste.

‘Carmen’ – odmiana o półpełnych kwiatach i różowo-fioletowej barwie. Pokrój krzaczasty ze zwisającymi kwiatami, odmiana o dość silnym wzroście. Preferowane stanowisko – półcieniste, cieniste.

‘Cherry’ – odmiana o pojedynczych małych kwiatach i barwie w dwóch odcieniach różu. Pokrój krzaczasty ze wzniesionymi kwiatami, odmiana o dość silnym wzroście. Preferowane stanowisko – półcieniste, cieniste.

Fuksja magellańska (Fuchsia magellanica) – niekiedy nazywana fuksją szkarłatną. Była pierwszą fuksją wprowadzoną do obrotu handlowego i uprawianą w Anglii. Jest dość mrozoodpornym gatunkiem, który jest w stanie przetrwać w gruncie lekką, niezbyt ciężką zimę. Warunkiem dobrego przezimowania jest miejsce, w którym zostały posadzone. Musi być ono osłonięte, a jesienią dobrze okryte. Wprawdzie część nadziemna przemarznie, ale wiosną od korzenia powinny powstać nowe pędy.

'Riccartonii' – popularna odmiana gruntowa o prostych pędach i dość dużej odporności na mróz. Niewielkie, pojedyncze, zwisające kwiaty o barwie czerwono-fioletowej, liście koloru żółtozielonego. Odmiana o silnym wzroście, preferująca stanowisko osłonięte, półcieniste.

‘Versicolor’ (‘Tricolor’) – znana odmiana fuksji o charakterystycznych pstrych liściach. Początkowo młode liście są koloru czerwonego, z czasem stają się szaro-zielone z białym obrzeżem. Kwiaty pojedyncze, zwisające o barwie różowo-purpurowej. Odmiana o dość silnym wzroście, preferująca stanowisko osłonięte, półcieniste.

‘Conica’ – odmiana o stożkowatej formie i różowo-fioletowych zwisających, pojedynczych kwiatach. Odmiana o dość silnym wzroście, preferująca stanowisko osłonięte, półcieniste.

Fuksja trójlistkowa (Fuchsia triphylla) – odporny gatunek fuksji mogący rosnąć nawet w pełnym słońcu. Ma nietypową budowę kwiatu, przeciwieństwie do innych gatunków fuksji są wąskie i rurkowate oraz zebrane w duże grona na szczytach pędów. Ten gatunek został odkryty jako pierwszy przez Charlesa Plumiera, którego urzekły piękne, błyszczące, czerwone kwiaty.

‘Göttingen’ – odmiana fuksji o pomarańczowo-czerwonych, pojedynczych, zwisających kwiatach. Liście mają ciemnozieloną barwę o metalicznym połysku z ciemnoróżowym unerwieniem. Młode liście początkowo czerwonawe później o barwie ciemnozielonej. Preferowane stanowisko – słoneczne lub półcieniste.

‘Koralle’ - odmiana fuksji o pomarańczowo-czerwonych (koralowych), pojedynczych, zwisających kwiatach. Liście mają ciemnozieloną barwę o metalicznym połysku i z fioletowym unerwieniem. Preferowane stanowisko – słoneczne lub półcieniste.

‘Thalia’ – odmiana fuksji o charakterystycznych czerwonych (pomarańczowo-szkarłatnych), pojedynczych, zwisających kwiatach. Liście mają ciemnozieloną barwę o metalicznym połysku. Młode liście początkowo posiadają fioletowe unerwienie, które wraz ze wzrostem zanika. Preferowane stanowisko – słoneczne lub półcieniste.

Fuksja płożąca (Fuchsia procumbens) – niezwykły gatunek fuksji o zwisających lub płożących pędach i egzotycznym wyglądzie. Jej ojczyzną jest Nowa Zelandia, gdzie stanowi roślinę okrywową. Osiąga wysokość do 30cm i rozrasta się na szerokość około metra. W przeciwieństwie do innych fuksji nie jest wymagająca co do jakości gleby. Cechą charakterystyczną tej rośliny jest wygląd jej wzniesionych, drobnych, tęczowych kwiatów o barwie żółto-zielono-ciemnopurpurowej z intensywnie czerwonymi pręcikami z początkowo fioletowymi, później niebieskimi pylnikami i żółtym słupkiem. Liście małe, sercowate. Preferowane stanowisko – półcieniste lub cieniste.

 

Pielęgnacja

Pielęgnacja fuksji nie jest skomplikowana i nawet amatorzy nie będą mieć problemów z jej uprawą. Prawidłowo pielęgnowana jest rośliną długowieczną o dość silnym wzroście. Przyrost jej pędów wynosi około 20–30 cm w ciągu sezonu.

Światło: Tak jak każda roślina do prawidłowego rozwoju potrzebuje naturalnego światła. Jednak niewątpliwie najcenniejszą zaletą fuksji jest fakt, że kwitnie nawet w zacienionym miejscu, ale niezbyt ciemnym. Najlepiej rośnie w rozproszonym świetle. W okresie letnim zwłaszcza w bardzo słoneczne, ciepłe dni, rośliny ustawione na południowej stronie należy cieniować. Z kolei w okresie zimowego spoczynku wymaga jasnych, oświetlonych pomieszczeń.

Temperatura: Pomimo tropikalnego pochodzenia fuksja doskonale sobie radzi w naszym klimacie. Rośliny wystawiane są w ciągu lata na tarasy, balkony, natomiast w zimie powinny być schowane w jasnym, lecz zimnym pomieszczeniu o temperaturze 6-8oC.

Podlewanie i wilgotność powietrza: Gdy fuksja jest w pełni kwitnienia ziemia w doniczce nie może przeschnąć. Skutkiem takiego zaniedbania jest opadanie kwiatów. W okresie spoczynku fuksję podlewamy tak, aby ziemia w doniczce była stale lekko wilgotna. Również wilgotność powietrza jest bardzo ważna – suche powietrze źle wpływa na rozwój rośliny. Warto często zraszać roślinę, odwdzięczy się za to pięknym wzrostem.

Zimowy odpoczynek: Cała roślina nie jest odporna na przemarzanie, dlatego po pierwszych przymrozkach rośliny z zewnątrz przenosimy do jasnego i jednocześnie zimnego pomieszczenia, którego temperatura nie powinna przekraczać 10oC. Przygotowanie do zimowania rośliny rozpoczynamy od przycięcia tegorocznych pędów oraz usunięcia chorych i uszkodzonych liści, po czym ustawiamy ją na odpowiednim miejscu. W tym czasie ograniczamy podlewanie do minimum. W takich warunkach fuksja powinna przebywać do końca stycznia. Po tym czasie przenosimy roślinę do mieszkania, przesadzamy i rozpoczynamy podlewanie oraz nawożenie.

Przesadzanie i cięcie: Przesadzanie z reguły przeprowadza się na wiosnę, gdy roślina rozpoczyna wegetację. Młode egzemplarze przesadzamy co roku, natomiast starsze co 2-3 lata, przycinając dodatkowo korzenie, co pobudzi wzrost rośliny. Cięcie jest również ważnym zabiegiem, ponieważ wpływa na obfite kwitnienie. Pierwszy zabieg wykonuje się tuż przed zimą. Usunięte wówczas zostają uszkodzone, słabe i cienkie pędy. Wiosną, gdy roślina zaczyna wypuszczać nowe liście przycina się dodatkowo pozostałe pędy, tak aby pobudzić je do silniejszego krzewienia. Silne egzemplarze formuje się przez cały okres wegetacji.

Rozmnażanie: Odbywa się poprzez sporządzanie sadzonek, które pobieramy w sierpniu lub w lutym, wówczas na sadzonki przeznacza się młode pędy pojawiające się na przezimowanych roślinach matecznych. Najlepsze są te, które wyrastają u podstawy pędu głównego i mają długość około 8-10cm. Rośliny można bezpośrednio wkładać do odpowiednio przygotowanej ziemi dla młodych sadzonek lub gotowej ziemi ogrodowej. Można również wsadzić do pojemnika z wodą, gdzie wypuszczą korzenie. Optymalną temperaturą do ukorzenienia jest 22-25oC, gdzie po około 2-3 tygodniach pojawiają się korzenie. Wówczas młode rośliny przesadzamy i uszczykujemy im wierzchołek. Uszczykiwanie powtarza się w miarę pojawiania się młodych pędów i przerywa się na 1,5-2 miesiące (5-6 tygodni) przed planowanym kwitnieniem.

Nawożenie: Fuksja jest dość „żarłoczną” rośliną o dużych wymaganiach pokarmowych, dlatego trzeba ją regularnie nawozić. Najlepiej dokarmiać ją raz na dwa tygodnie roztworem nawozów płynnych. Ostatnie nawożenie przeprowadza się w drugiej połowie sierpnia.

Towarzystwo innych roślin: Fuksja doskonale prezentuje się zarówno pojedynczo jak i z innymi gatunkami kwitnącymi w tym samym czasie. Można stworzyć również zestawienie z roślinami o dużych, ozdobnych liściach.

 

Cenne wskazówki

Fuksja, jak niemal każda roślina źle toleruje przeciągi, które powodują, że delikatne kwiaty opadają. Nie lubi być również dotykana.

Niekiedy mimo całego naszego starania roślina zaczyna sygnalizować, że coś jest nie tak. Wówczas należy obserwować  objawy i rozpoznać przyczynę.

 

Załączniki:
Pobierz plik (Problem z fuksją.pdf)Problem z fuksją.pdf[ ]74 kB