Ziemniak

Dobra jakość zbioru oraz ograniczenie strat w okresie przechowywania ziemniaków składają się na całokształt prawidłowo wykonanych zabiegów agrotechnicznych

Przygotowanie do zbioru

Jakość zebranych ziemniaków oraz prawidłowe wykonanie mechanicznego zbioru ziemniaków zależy od właściwego przygotowania plantacji, które ma na celu:

- przyśpieszenie dojrzewania bulw, szczególnie odmian średnio późnych i późnych pozwalające na łatwiejsze oddzielanie bulw od stolonów i zwiększenie ich odporności na uszkodzenia mechaniczne (do chemicznego zniszczenia naci zaleca się stosowanie oprysku preparatem: Basta 150 SL, Reglone 200 SL, Reglone Turbo 200 SL, Harvade 250 SC),

- zwiększenie zabezpieczenia bulw przed chorobami wirusowymi i zarazą ziemniaka,

- ułatwienie pracy maszyn zbierających i uzyskanie przez to większych wydajności przy mniejszej ich aktywności,

- w przypadku plantacji nasiennych uzyskanie wyższego plonu sadzeniaków o lepszej zdrowotności.

Zbiór

W zależności od powierzchni plantacji i zasobów siły roboczej ziemniaki możemy zbierać ręcznie, po wykopaniu kopaczką przenośnikową (elewatorowa), albo kombajnem jedno- lub dwurzędowym. Podczas zbioru bardzo ważne jest aby używać maszyn sprawnych technicznie, o minimalnym zagrożeniu dla bulw ich elementów roboczych (kopiących i przemieszczających).

Zbiór ziemniaków należy przeprowadzać w czasie suchej i ciepłej pogody, przy temperaturze gleby powyżej 10°C i wilgotności nie większej niż 15%. Im gleba jest wilgotniejsza i ma niższą temperaturę tym większa jest podatność bulw na uszkodzenia mechaniczne. Przy niskiej temperaturze gleby skórka bulw jest bardziej narażona na uszkodzenia przez pręty kopaczek lub kombajnów, a także podczas rozładunku.

Zbiór ziemniaków jadalnych wykonuje się po osiągnięciu przez bulwy pełnej dojrzałości, tj. gdy ich skórka nie ściera się łatwo pod naciskiem kciuka.

Tylko bulwy dojrzałe, zdrowe i nieuszkodzone mechanicznie przechowują się dobrze. Uszkodzenia mechaniczne otwierają drogę do infekcji bulw chorobami bakteryjnymi, co powoduje dalsze straty w czasie przechowywania. Szczególnie starannego zbioru i przechowywania wymagają odmiany jadalne i dla przetwórstwa spożywczego, ponieważ wady zewnętrzne i wewnętrzne eliminują ziemniaki z obrotu rynkowego. Podczas kopania i przygotowywania ziemniaków do przechowywania, należy zwrócić uwagę na usunięcie bulw z widocznymi objawami porażenia chorobami. Zmniejsza to ryzyko szybkiego rozprzestrzeniania się chorób w trakcie przechowywania.

Przechowywanie

Zadaniem przechowalnictwa jest stworzenie takich warunków, które zabezpieczą plon użytkowy, w tym przypadku bulwy, przed działaniem niekorzystnych warunków zewnętrznych. W konsekwencji podjętych działań producent ogranicza ubytki i straty masy bulw oraz zachowuje ich cechy jakościowe.

Przy małej produkcji ziemniaki przechowuje się najczęściej w piwnicy. W większej produkcji i przy braku piwnic przechowuje się ziemniaki w kopcach. Jest to najtańszy sposób przechowywania, ale jednocześnie przynoszący największe straty. W dobrych warunkach starty wynoszą od 3-20%, dochodząc do 50% w złych warunkach, panujących w kopcu lub w wyniku wpływu zewnętrznych warunków w okresie zimy. Źródłami strat są: oddychanie, utrata wody, psucie się i gnicie, przedwczesne kiełkowanie.

Istotnym warunkiem odpowiedniego przechowywania bulw jest zapewnienie im właściwego mikroklimatu (wilgotności i temperatury). Przechowalnie są najlepszym miejscem przechowywania ziemniaków. Zapewniają one optymalne warunki, w których straty nie przekraczają kilku procent.

Cały okres przechowalniczy ziemniaków można podzielić na 4 etapy:

Etap 1- wstępny okres przechowywania, na który składają się osuszenie i zabliźnienie ran połączone z korkowaceniem skórki. Długość tego okresu jest różna, ale przyjmuje się, że nie powinien trwać więcej niż 2 tygodnie w temperaturze 15 oC.

Etap 2 – schładzanie bulw ziemniaka. W ciągu doby można uzyskać obniżenie temperatury w zakresie 0,2-0,5 oC przy wilgotności powietrza od 90% do 95% okres ten może trwać od 4 do 8 tygodni od momentu rozpoczęcia schładzania.

Etap 3 - długotrwałe przechowywanie. Na tym etapie istotną rolę odgrywa samo przeznaczenie przechowywanych ziemniaków. Ziemniaki jadalne powinny być przechowywane w temperaturze 5-7 oC, a sadzeniaki 3-5 oC.

Etap 4 – przygotowanie ziemniaków do użytkowania, polegające na powolnym podnoszeniu temperatury do 12-15 oC przez okres 2-3 tygodni. Przyjmuje się, że ubytek masy bulw ziemniaków w okresie ich przechowywania nie powinien przekroczyć 5%.

Należy pamiętać, że na dobrą jakość zbioru oraz ograniczenie poziomu start w okresie przechowywania bulw ziemniaka składa się całokształt prawidłowo wykonanych zabiegów agrotechnicznych począwszy od uprawy gleby, doboru odmiany, terminowego sadzenia, pielęgnacji i ochrony do przygotowania plantacji do zbioru i przeprowadzenia go za pomocą sprawnych technicznie maszyn.

 

Opracowała:

Anna Moskal