IMG 6332Rzadko kiedy zdajemy sobie sprawę z tego ile prawdy o glebie mogą „powiedzieć” nam rosnące na niej rośliny, zwłaszcza chwasty. Warto zwrócić uwagę na to, co one zwiastują, gdyż często możemy potraktować je jako rośliny wskaźnikowe, informujące o tym, co znajduje się w glebie.

Niepożądana roślinność jest nie tylko wskaźnikiem warunków produkcyjnych pola. Pozwala też przewidzieć potencjał siedliska. Obserwując skupiska chwastów możemy wyciągnąć wnioski mówiące o takich właściwościach gleb, jak ich odczyn, zawartość wapnia, próchnicy, azotu czy struktura. pojemność wodna, ciepłota.

Chwasty kwasolubne i zasadolubne

Optymalne pH gleby to to jeden z podstawowych czynników uprawy roślin. Oprócz chwastów, którym odczyn gleby jest obojętny, istnieje wiele takich gatunków, które preferują gleby zakwaszone lub zasadowe.

Wg Tymrakiewicza do chwastów kwasolubnych (acidofilnych), które są wskaźnikami silnego zakwaszenia gleby należą: czerwiec roczny, chłodek drobny, chroszcz nagołodygowy, czyściec polny, fiołek trójbarwny. kłosówka miękka, koniczyna polna, krzywoszyj polny, muchotrzew polny, palusznik nitkowaty, seradela drobna, sporek polny, sporek wiosenny, szczaw polny, tomka oścista, złocień polny. Chwasty zasadolubne będące wskaźnikami gleb zasadowych to: bniec dwudzielny, chaber driakiewnik, czosnek kulisty, czyściec prosty i roczny, dąbrówka żółtokwiatowa, jaskier polny, kurzyślad błękitny, lucerna sierpowata, miłek letni, nostrzyk żółty, ostróżeczka polna, poziewnik wąskolistny, przetacznik lśniący, przewiercień okrągłolistny, rumianek pospolity, włośnica sina i zielona.

Chwasty azotolubne

 IGP1088Azot jest podstawowym pierwiastkiem, koniecznym do prawidłowego wzrostu i rozwoju roślin uprawnych. Obecność na polu typowo azotolubnych chwastów mówi o jego dużej zawartości w glebie, ale zarazem świadczy, że jego ilość będzie malała. Dlatego chwasty te należy jak najszybciej zwalczać Wg Tymrakiewicza do najbardziej konkurencyjnych chwastów azotolubnych należą m.in.: bniec biały, chwastnica jednostronna, dymnica pospolita, gwiazdnica pospolita, komosa biała, mlecz zwyczajny, palusznik krwawy, pokrzywa żegawka, przytulia czepna, psianka czarna, rdest plamisty, starzec zwyczajny, tasznik pospolity, wilczomlecze, włośnice i żółtlice.

 

Chwasty gleb wilgotnych

Niektóre gatunki chwastów jak np.: czyściec błotny, podbiał pospolity, skrzyp leśny i polny oraz trzcina pospolita, wskazują na silne uwilgotnienie głębszych warstw gleby. Liczniejsze występowanie tych roślin na polu wskazuje na potrzebę uregulowania stosunków wodnych w glebie. Jest informacją o konieczności drenowania i przystosowania gleb do upraw wymagających uregulowanych stosunków wodo-powietrznych.

Często pojedyncze opracowania donoszą również o właściwościach niektórych gatunków chwastów, które wykazują mniej pospolite cechy wskaźnikowe różnych gleb, ale warto także o nich wspomnieć. Przedstawiono je w tabeli.

Chwasty jako wskaźniki różnych cech gleby (opracowanie inż. A. Paradowski IOR-PIB Poznań).

Gatunki chwastów

Wskaźniki

Mak polny

gleb zasobnych w bor

Mięta polna

gleb wymagających drenowania

Mlecz warzywny

wód podziemnych

Mniszek pospolity

metali ciężkich (wchłania cynk, chrom, ołów, kobalt)

Nawłoć pospolita

obecności odłogów na gruntach rolnych

Rdest ptasi

metali ciężkich (wchłania cynk, chrom, ołów, kobalt)

Stulicha psia

gleb kamienistych

Szczaw polny

występowania krzemionki

Szczaw zwyczajny

występowania krzemionki

Źródło: Agrotechnika nr 11/2011.

Chwasty jako rośliny wskaźnikowe oczywiście nie mogą stanowić jedynego kryterium oceny warunków siedliska panujących w zbiorowiskach ich bytowania czyli uprawach rolniczych, ale mogą być cenną wskazówką. Dlatego warto im się przyglądać.

 

Opracowanie na podstawie literatury: Katarzyna Sitek, Anna Moskal