Hodowcy i producenci trzody chlewnej, aby zapobiec stratom ekonomicznym wynikającym z tytułu chorób występujących w stadzie, powinni opanować przynajmniej podstawowe umiejętności diagnozowania i postępowania w przypadku pojawienia się danej jednostki chorobowej w swojej chlewni.

                Do chorób które powodują duże upadki świń, szczególnie w gospodarstwach drobnotowarowy możemy zaliczyć chorobę obrzękową. Jest ona zakaźną, nie zaraźliwą jednostka chorobową występującą najczęściej 1-2 tygodnie po odsadzeniu prosiąt. Wskaźnik zachorowalności na tę chorobę nie jest wysoki wynosi ok. 15 %, jednak śmiertelność jest wysoka sięga do 90 % chorych zwierząt. Choroba ta występuje głównie w gospodarstwach w których świnie żywione są w oparciu o pasze słabo zbilansowane najczęściej w okresie tuż przed oraz około 10 dni po odsadzeniu.

Ostatnio jednak coraz częściej stwierdzamy ją w stadach, gdzie żywienie i warunki higieniczne są dobre. Najczęściej choroba ta występuje u świń najlepiej odżywionych w okresie 14 dni po odsadzeniu lub w pierwszym tygodniu po zakupie. U zwierząt odsadzonych później w 7-8 tygodniu życia choroba ta znacznie częściej występuje niż u świń, które odsadzone są znacznie wcześniej. Wywoływana jest przez pałeczki okrężnicy bytującej w jelitach. Na początku choroby może wystąpić biegunka z silnymi dusznościami, w kilka godzin później następuje niedowład, porażenie kończyn, a następnie obrzęk powiek oraz innych tkanek i narządów. Proces chorobowy przebiega bardzo szybko nasila się i powoduje upadki prosiąt po kilku lub kilkunastu godzinach. Wielokrotnie obserwuje się nagłe padnięcia bez jakichkolwiek objawów.

W przypadku dużego zaawansowania tej choroby każde działanie jest spóźnione. W innych przypadkach chore prosięta należy poddać głodówce, oddzielić od grupy i umieścić w ciemnym, spokojnym, nie narażonym na ujemne działanie środowiska kojcu. Bardzo ważną sprawą jest właściwe żywienie prosiąt podczas odsadzania, unikać skarmiania mleka słodkiego, pasz wysokobiałkowych, zapewnieniu dostępu do wody i unikaniu gwałtownych zmian w żywieniu.

W terapii zaleca się szczepienia lub stosowanie antybiotyków w iniekcji zgodnie ze wskazaniem antybiotykogramu. W momencie, gdy stan zdrowia świń ulegnie poprawie , preparaty bakteriobójcze należy  podawać doustnie. Jedynym sposobem uniknięcia „ obrzękówki ” jest zapewnienie prosiętom nieograniczonego dostępu do paszy, z tym że należy ją podawać już od 10 dnia życia. Ssące prosięta mają stały dostęp do paszy, co nie powoduje ich nadmiernego przejadania się.

Na kilka dni przed odsadzeniem należy zmieniać stopniowo rodzaj podawanej paszy prosiętom na taki, jakim będą karmione po odsadzeniu. W celu obniżenia pH przewodu pokarmowego celowe jest zakwaszenie paszy przez dodanie do niej jednego z dostępnych na naszym rynku zakwaszaczy. W skrajnych przypadkach podajemy w newralgicznym okresie antybiotyk do paszy jako metafilaktykę.

Podsumowując możemy stwierdzić że od tego jaki będziemy mieć status zdrowotny stada trzody chlewnej  w swoim gospodarstwie uzależniona będzie liczba odchowanych świń, oraz odpowiednie przyrosty masy ciała nawet przy bardzo dobrze zbilansowanej paszy. Zdrowe zwierzęta to mniejsze wydatki na ich leczenie, szybsze przyrosty masy ciała a co za tym idzie szybsza sprzedaż świń oraz lepszy wynik finansowy z tej gałęzi produkcji rolnej.

                                                                                              Tomasz Salach