Owies jest rośliną jednoroczną uprawianą na całym świecie. W rolnictwie polskim dostarcza  producentom rolnym cennego ziarna paszowego które wykorzystywane jest w bilansowaniu dawek pokarmowych dla poszczegulnych gatunków zwierząt gospodarskich w tym i świń.

Średni plon ziarna w naszym kraju wynosi  ok. 2,5 t/ha, jednakże przy bardzo korzystnych warunkach uprawy można uzyskać plon wynoszący nawet do 5,5 t/ha. 

W warunkach Polski owies uprawiany jest w dwóch formach nieoplewionej (nagiej) oraz oplewionej, zarówno w siewach czystych jak i w postaci mieszanek zbożowych , co istotnie obniża koszty jego uprawy. Owies jako roślina paszowa ma bardzo dobry skład chemiczny i dużą zawartość składników pokarmowych. Ziarno owsa zawiera więcej białka niż większośc zbóż (  Tabela ),  charakteryzujące się bardzo dobrym składem aminokwasowym ze względu na znaczny udział lizyny i argininy.

Porównanie składu chemicznego owsa

Składnik

Owies oplewiony

Owies nagi

Białko ogólne %

11,8

14-15,5

Popiół surowy %

3,1

2

Włókno surowe %

8,9

1,2-2,5

EM MJ/kg

11,3

14-15,5

Wapń %

0,07

0,06

Fosfor %

0,31

0,4

Lizyna %

0,48

0,63

Metionina %

0,21

0,22

Treonina %

0,42

0,49

Tłuszcz Surowy

4,1

7

Pozytywną cechą  jest też znaczna zawartość tłuszczu nawet od 4-5 %, co jest o 2 do 3 razy więcej w porównaniu z innymi zbożami. Ziarno owsa zawiera również łatwo trawną skrobię. W żywiuniu świń wykorzystanie owsa znacznie ogranicza wysoki udział włókna ( ok 8-15%), zlokalizowanego głównie w łusce. Odmiany nagie cechują sie mniejszą zawartością tego składnika ( ok.2-3%), a większą białka i tłuszczu. Dlatego też ziarno pozbawione łuski przewyższa wartością odżywczą wszystkie pozostałe gatunki zbóż.

            W żywieniu świń ziarno owsa  nie należy do głównych komponentów dawki pokarmowej, jednakże może być stosowany z pewnymi ograniczeniami. Jest paszą smakowitą dla wszystkich grup technologicznych trzody chlewnej. Ze względu na wysoką wartość odżywczą ( białko, lizyna) ziarno owsa nagiego w tym przypadku może konkurować z kukurydzą, jęczmieniem czy przenicą w mieszankach dla trzody chlewnej. Ziarno owsa jest dobrą paszą dla zwierząt rozpłodowych knurów i loch prośnych.

W mieszankach dla loch prośnych owies może stanowić jedyne zboże, jednakże najlepiej gdy jego ilość nie przekracza 50 %.

Dla loch karmiacych udział tego zboża w paszy nie powinien przekraczać 20 %, gdyż ich zapotrzebowanie na energię jest znaczne. Jest również  często stosowany w żywieniu loch w ostatnim okresie ciąży , aby zapobiec zaparciom podczas wyproszenia. Owies oplewiony zawiera zbyt dużo włókna i jest zbyt ościsty, aby stanowić główne zboże w dietach dla świń, szczególnie młodych i rosnących. Średnia wartość energetyczna owsa stanowi około 80 % wartości energetycznej kukurydzy. Jego wykorzystanie w diecie zależy od jego jakości oraz masy własnej  (lżejszy, cięższy) i poziomu w mieszance. Owies najlepiej jest wykorzystywany przez zwierzęta przy niskim udziale w w dawce, jednakże owies "ciężki" dobrej jakości może być stosowany w większych ilościach niż "lekki". Owies nagi z powodzeniem  może zastąpić pszenicę w mieszankach dla odsadzonych prosiąt nawet do 45%. Jeżeli chodzi o starsze grupy produkcyjne świń owies powinien być skarmiany na poziomie od 25 – 45% wielkości dawki pokarmowej. Większa zawartość owsa np. 50% zawartości mieszanki obniża jej wykożystanie ze względu na mniejszą dostępność energii.

            Podsumowując można stwierdzić że nie powinno się odchodzić od wykorzystania owsa w żywieniu świń szczególnie z tego powodu że jak pokazują przeprowadzone badania jego wartość odżywcza ( owies nagi) nie odbiega w znaczacy sposób od pszenicy czy jęczmienia , a w niektórych przypadkach jest nawet lepsza. Ma to szczególne znaczenie dla gospodarstw rolnch uprawiających swoje zboża na gorszych klasach bonitacyjnych gleb, ponieważ przy odpowiednim zbilansowaniu dawki pokarmowej dla świń z uwzględnieniem tego zboża można uzyskać zadowalające efekty produkcyjne.

                                                                       Tomasz Salach