Warto rozważyć w rozdrobnionych podkarpackich gospodarstwach podjęcie chowu królików. Są to bowiem zwierzęta nieuciążliwe w hodowli, nie wymagające dużych nakładów finansowych a dostarczających doskonałego mięsa. Mięso królicze ma dużo walorów kulinarnych i dietetycznych, bogate jest w witaminy i mikroelementy. Zaliczane jest do grupy mięs białych, drobnoziarnistych, o małym udziale tłuszczu, charakteryzuje się niską zawartością cholesterolu od 35–50 mg w 100g mięsa. Ponadto zawiera wysoki % kwasu linolenowego, podobnie jak w mięsie i wątrobie ryb żyjących w tzw. wodach zimnych. Tusze królicze pochodzące ze zwierząt ubijanych przy masie ciała 2,5 do 2,7kg zawierają od 3-6 % tłuszczu, podczas gdy półtusze młodego bydła zawierają 12 – 18% tłuszczu a półtusze świń 30 – 38% tłuszczu.

W Polsce spożycie mięsa króliczego jest bardzo niskie i wynosi około 0,5kg na osobę rocznie, natomiast w takich krajach jak Włochy, Francja, Hiszpania i Węgry wynosi 5 – 6kg na 1 osobę. W supermarketach mięso królicze jest drogie, ale prowadząc małą przydomową hodowlę można mieć wyprodukowane głównie na paszach własnych doskonałe mięso po niskich kosztach.

W województwie podkarpackim wg ostatniego spisu rolnego mamy 94 500 szt. samic królików.

Rasy królików w zależności od kierunku użytkowania można podzielić na mięsne, mięsno – futerkowe, futerkowe i wełniste. Biorąc pod uwagę wielkość królików dzielimy je na:

1. rasy duże powyżej 5,5kg np. Belgijski Olbrzym Biały lub Szary, Olbrzym Srokacz, Baran Francuski

2. rasy średnie od 3,5 – 5,5kg np. Nowozelandzki Biały lub Czerwony, Termondzki Biały, Kalifornijski, Francuski Srebrzysty, Szynszyl Wielki, Niebieski Wiedeński

3. rasy małe poniżej 3,5kg – np. Holenderski, Podpalany.

Rasy duże to króliki późno dojrzewające, uzyskujące dojrzałość ubojową po 6 miesiącach życia. Dojrzałość płciową samce uzyskują w wieku 7 – 8 miesięcy, natomiast samice po 6 – 7 miesiącach i najczęściej rodzą mniej małych w stosunku do ras średnich. Również wydajność rzeźna królików ras dużych jest nieco niższa.

Preferowane w chowie na mięso są króliki ras średnich. Są to zwierzęta bardziej plenne, wcześnie dojrzewające, samice nadają się do rozpłodu w wieku 4,5 miesiąca a samce w wieku 5 miesięcy. Króliki ras średnich mają wydajność rzeźną około 60% a ubojową masę ciała 2,5kg – 3kg osiągają w wieku 3 – 4 miesięcy w zależności od intensywności żywienia.

Rasy małe nie są preferowane do chowu mięsnego.

Utrzymywanie królików

Króliki można utrzymywać w klatkach na wolnym powietrzu pod zadaszeniem lub w pomieszczeniach w klatkach lub w kojcach. Króliki są mało wrażliwe na zimno, gorsza jest dla nich wysoka temperatura, bezpośrednie działanie promieni słonecznych oraz przeciągi. W okresie mrozów należy zapewnić im dużą ilość suchej ściółki i dobrej jakości paszę nie zapominając o wodzie do picia. Optymalna temperatura w pomieszczeniach dla królików to 18°C. Zwierzętom należy zapewnić dostęp do światła naturalnego lub sztucznego przez okres 14 – 16 godzin na dobę. Klatki mogą być jedno lub wielokondygnacyjne wyposażone w karmidła, poidełka i skrzynki wykotowe dla samic. Podłoga wykonana z rusztów drewnianych, plastikowych lub z siatki zgrzewanej w wymiarach 1,5 – 2,0cm. Klatki wielokondygnacyjne muszą mieć szczelne podłogi wykonane z blachy lub plastiku nachylone w kierunku tylnej ściany klatki aby spływał mocz, a nad tą podłogą dopiero właściwy ruszt z drewna, plastiku lub siatki.

Żywienie

Króliki można żywić granulatem pełnoporcjowym pochodzącym z zakupu lub paszami gospodarskimi. Z pasz gospodarskich z powodzeniem mogą być stosowane zboża /jęczmień, pszenica, kukurydza, owies/, otręby, czerstwe nie spleśniałe pieczywo, nasiona roślin strączkowych po uprzednim namoczeniu i spęcznieniu, pasze objętościowe suche /siano, susze z traw i motylkowych/, okopowe /marchew, buraki pastewne i cukrowe, brukiew, parowane ziemniaki/ oraz wszelkiego rodzaju zielonki. Nie można podawać zielonek mokrych i zagrzanych. Żywiąc zwierzęta paszami gospodarskimi należy pamiętać o dodatku mieszanek witaminowo - mineralnych.

 

Minimalne warunki utrzymania królików

Króliki utrzymuje się na wolnym powietrzu pod zadaszeniem lub w pomieszczeniach zamkniętych zapewniając im ochronę przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi i zwierzętami drapieżnymi. Mogą być utrzymywane w klatkach lub kojcach pojedynczo lub grupowo, przy czym króliki stada podstawowego po osiągnięciu dojrzałości płciowej utrzymuje się pojedynczo.

Wymiary klatki dla królików utrzymywanych pojedynczo oraz samic z młodymi powinny wynosić w przypadku utrzymywania:

1. królików o masie ciała do 2,5 kg:

- wysokość klatki - co najmniej 0,28 m,

- powierzchnia podłogi - co najmniej 0,18 m², przy czym jej szerokość - co najmniej 0,38 m, a długość - co najmniej 0,45 m;

2. królików o masie ciała powyżej 2,5 do 6 kg:

- wysokość - co najmniej 0,32 m,

- powierzchnia podłogi - co najmniej 0,24 m², przy czym jej szerokość - co najmniej 0,38 m, a długość - co najmniej 0,6 m;

3. królików o masie ciała powyżej 6 kg:

- wysokość - co najmniej 0,43 m.

- powierzchnia podłogi - co najmniej 0,315 m², przy czym jej szerokość - co najmniej 0,45 m, a długość - co najmniej 0,7 m.

Powierzchnia podłogi w klatce lub w kojcu dla królików utrzymywanych grupowo w przeliczeniu na jedną sztukę, powinna wynosić w przypadku utrzymywania:

1. królików o masie ciała do 2,5 kg - co najmniej 0,06 m²,

2. królików o masie ciała powyżej 2,5 do 6 kg - co najmniej 0,08 m²,

3. królików o masie ciała powyżej 6 kg - co najmniej 0,1 m².

Powierzchnia podłogi w kojcu dla królików utrzymywanych pojedynczo oraz samic z młodymi powinna wynosić w przypadku utrzymywania:

1. królików o masie ciała do 2,5 kg - co najmniej 0,18 m², przy czym jej szerokość - co najmniej 0,4 m, a długość - co najmniej 0,45 m;

2. królików o masie ciała powyżej 2,5 do 6 kg - co najmniej 0,24 m², przy czym jej szerokość - co najmniej 0,4 m, a długość - co najmniej 0,6 m;

3. królików o masie ciała powyżej 6 kg - co najmniej 0,315 m², przy czym jej szerokość - co najmniej 0,45 m, a długość - co najmniej 0,7 m.

Klatkę i kojec dla samic królików, z wyjątkiem samic utrzymywanych na ściółce, wyposaża się w domek wykotowy.

Minimalne warunki utrzymania królików reguluje Rozporządzenie MRiRW z dnia 28 czerwca 2010 raku – /Dz.U. nr 16 z 2010r./

 

Zakup genetyki

Rozpoczynając chów królików należy zwrócić uwagę na zakup dobrego genetycznie pogłowia stada podstawowego z którego później można wyprowadzić całą hodowlę. Często w naszym województwie utrzymywane są króliki bezrasowe, o niskiej wartości hodowlanej i użytkowej i dlatego polecam zakup dobrego genetycznie materiału z sprawdzonych najlepszych hodowli objętych oceną.

Wykaz stad królików objętych oceną wartości użytkowej i hodowlanej w województwie podkarpackim w 2012 r.

clip_image002_thumb.jpg

 

Rozród

Okres użytkowania rozpłodowego dobrej samicy wynosi 1,5 – 3 lat, a samca 3 – 4 lata w zależności od intensywności użytkowania. Króliki dorosłe należy utrzymywać w oddzielnych klatkach lub boksach. Po włożeniu samicy do klatki samca celem pokrycia należy zwrócić uwagę czy zwierzęta nie są agresywne. Prawidłowe pokrycie warunkujące zakocenie samicy może nastąpić jeśli samica nie broni się przed samcem. Jeżeli samica nie daje się pokryć należy ją wyjąć z klatki samca i ponowić próbę za kilka godzin lub następnego dnia. Sam moment krycia uznaje się za skuteczny jeżeli samiec po kilku ruchach kopulacyjnych przewróci się na bok z piskiem i sapaniem. Samiczkę należy zabrać do swojej klatki a dla pewności można powtórzyć krycie po kilku godzinach. Po upływie 29 – 32 dni od pokrycia rodzą się małe. Na kilka dni przed porodem należy wstawić do klatki wykotnik wyłożony słomą w którym samica buduje gniazdo. Samica rodzi najczęściej 6 – 10 młodych. Króliki zawsze muszą mieć zapewniony dostęp do wody, jeśli samica po wykoceniu ma nawet krótkotrwały niedobór wody może zagryźć młode, ponadto niedobór wody ogranicza mleczność matki. Młode odsadzamy od matki w wieku 30 – 42 dni w zależności od intensywności rozrodu. Samicę kryjemy ponownie po odsadzeniu młodych lub nawet w wieku 10 – 14 dni po wykocie przy intensywnym użytkowaniu. W zależności od intensywności prowadzonego rozrodu można od jednej samicy uzyskać od 4 do 6 miotów w roku. Jeśli utrzymujemy króliki na polu w klatkach to intensywność rozrodu będzie niższa ze względu na temperaturę.

Choroby królików

W chowie królików należy stosować okresową dezynfekcję klatek, kojców i sprzętu oraz szczepienia przeciwko chorobom wirusowym takim jak myksomatoza czy pomór. Jest to warunek niezbędny decydujący o powodzeniu hodowli.

Myksomatoza to jedna z najgroźniejszych chorób królików podlegających obowiązkowi zwalczania z urzędu. Zakażenie następuje poprzez kontakt z chorym zwierzęciem, zakażonym sprzętem lub po pogryzieniu przez komary. Objawy to zapalenie spojówek, wyciek z oczu, obrzęk uszu, głowy, kończyn, podbrzusza i zewnętrznych narządów rodnych. Królików chorych nie leczy się, natomiast króliki zdrowe szczepi się zapobiegawczo i zabezpiecza klatki i pomieszczenia przed komarami w okresie od lipca do października.

Pomór królików to choroba wirusowa odznaczająca się niezwykle ostrym przebiegiem. Najczęściej w przeciągu 48 godzin dochodzi do zejścia śmiertelnego wszystkich królików w stadzie. Na 2 – 3 godziny przed śmiercią obserwuje się gwałtowne osłabienie i duszności, pojawia się surowiczy wyciek z nosa, króliki wykonują gwałtowne ruchy. Pomór należy również do choroby zwalczanej z urzędu, chorych królików nie leczy się. Zapobieganie to profilaktyczne szczepienie wszystkich zdrowych królików. Należy szczepić króliczęta w momencie odsadzania od samic a następnie po 6 miesiącach jeśli zastają do dalszej hodowli.

Kokcydioza – to choroba pasożytnicza wywoływana przez pierwotniaki. Zakażenie następuje przez przewód pokarmowy, najczęściej chorują sztuki młode, zaraz po odsadzeniu. Króliki są senne, apatyczne, mają matową i nastroszoną sierść, nie mają apetytu. Pojawia się biegunka prowadząc do odwodnienia organizmu i śmierci. Leczenie polega na podawaniu zalecanych przez lekarza weterynarii leków.

Poruszono jedynie zagadnienia dotyczące przydomowego chowu królików, pominięto chów fermowy, który wymaga nieco innego podejścia głównie w zakresie żywienia, intensywności rozrodu i ekonomiki produkcji. Wyrażam nadzieję, że zaprezentowane na przedwiośniu, na początku sezonu rozpłodowego informacje mogą być wykorzystane przez rozpoczynających hodowlę tych sympatycznych zwierzątek. Chów królików może być dobrą alternatywą dla mieszkańców podkarpackiej wsi, dostarczać zdrowego i smacznego mięsa oraz satysfakcji z prowadzonej działalności

Wykorzystano również informacje zawarte w broszurce PODR Boguchwała opracowanej przez dr Leszka Antoniego Gacka z Zakładu Doświadczalnego Instytutu Zootechniki PIB w Chorzelowie.

Opracowanie: Stanisław Kawa