13-14 lipca odbyły się dwudniowe warsztaty pt. „Doskonalenie umiejętności doradców w zakresie rozpoznawania siedlisk przyrodniczych”, zorganizowane przez zespół doradców Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, oddział w Radomiu oraz LODR w Końskowoli. Szkolenie prowadził doradca, ekspert przyrodniczy Dariusz Krzywiec.

Tematyką zajęć było rozpoznawanie siedlisk przyrodniczych, ocena ich stanu, sposób opisu oraz gatunki charakterystyczne.

Zajęcia w terenie prowadzone były w województwie lubelskim, gdzie 38 % obszaru to obszary objęte różnymi formami przyrody.

Charakterystyka łąk trzęślicowych, wilgotnych i świeżych w dolinie Wisły- okolice Janowca, woj. lubelskie

Dolina Wisły rozciąga się na długości 1407 km, gdzie znajdują się dwa obszary Natura 2000: „Przełom Wisły w Małopolsce” jako obszar siedliskowy i „Małopolski przełom Wisły” jako obszar ptasi, a także rezerwaty przyrody: „Skarpa Dobrska”, „Krowia Wyspa”.

Dolina Wisły charakteryzuje się żyznymi glebami- madami i lessami, przy meandrującej rzece tworzą się liczne łachy, wyspy, a przy niskim stanie wody- starorzecza.

          Leżące w pobliżu rzeki łąki trzęślicowe to siedliska na dnie dolin rzecznych, o podłożu wilgotnym lub mokrym, sporadycznie zalewane i o bardzo różnym stopniu żyzności. Są one odmiana łąk wilgotnych, użytkowanych kośnie, dla których optymalnym terminem koszenia jest wrzesień.

Tworzą zbiorowiska bogate florystycznie, z charakterystycznym gatunkiem- trzęślicą modrą.

Trzęślica modra to gatunek późnej trawy (kwitnienie przypada na sierpień), koloru lekko niebieskawego, ubogiej w fosfor. Charakterystyczny dla tego gatunku jest języczek liściowy zastąpiony drobnymi włoskami.

Na łąkach trzęślicowych występują również: czarcikęs łąkowy, goryczka wąskolistna, kosaciec syberyjski, przytulia północna, krwiściąg lekarski.

           Półnaturalne łąki wilgotne to siedliska, które mogą wykształcić się na gruntach pobagiennych lub tarasach zalewowych rzek. Duży udział w składzie gatunkowym ma tam rdest wężownik, a także turzyca (błotna i wiosenna), wyczyniec łąkowy, wiechlina błotna, bodziszek błotny, rutewka żółta. Łąki te pełnią ważną funkcję w ochronie gleb organicznych- chronią je bowiem przed mineralizacją. Tradycyjne użytkowanie polega na dwukrotnym koszeniu oraz nawożeniu i użytkowaniu kośno-pastwiskowym.

            Półnaturalne łąki świeże występują zazwyczaj w sąsiedztwie rzek, na lekkich glebach madowych. Określane są często jako grądy właściwe lub łęgi zgrądowiałe. Charakteryzują się bogactwem gatunkowym i dużymi walorami krajobrazowymi. Niestety ich intensywne użytkowanie doprowadziło do zubożenia gatunkowego i utraty walorów przyrodniczych. Tradycyjne użytkowanie tych łąk to dwukrotne koszenie.

Głównym zagrożeniem dla tych bogatych zbiorowisk jest zbyt intensywny wypas, nadmierne ubijanie gleby, niskie koszenie oraz brak nawożenia, co prowadzi do zubożenia siedlisk.

Do gatunków reprezentatywnych dla tych siedlisk należą: rajgras wyniosły, bodziszek łąkowy, szczaw rozpierzchły, przytulia pospolita, kozibród łąkowy, stokłosa miękka, wiechlina łąkowa oraz rogownica pospolita, chaber łąkowy, groszek łąkowy (żółty).

Gatunki siedlisk wilgotnych i słabiej wilgotnych w Dolinie Wieprza- okolice Jeziorzan, woj. lubelskie.

Rzeka Wieprz ma swe źródła w okolicy Tomaszowa Lubelskiego, a uchodzi do Wisły w Dęblinie. Jej długość to 304 km, płynie przez centrum regionu i w całości mieści się na obszarze województwa lubelskiego.

Posiada ona kręte brzegi, obfituje w zakola i meandry. Elementem krajobrazu są również liczne starorzecza i wysokie skarpy z roślinami ciepłolubnymi. Płynąc przez obszar nizinny tworzy dolinę, która w najszerszym miejscu osiąga 6 km. Dominującym siedliskiem są tutaj ekstensywnie uprawiane łąki, o dużym stopniu uwilgotnienia. Miejscami występują zakrzaczenia wierzbowe oraz napiaskowe i zalewowe murawy.

W dolinie Wieprza występuje ostoja „Dolina Dolnego Wieprza” jako Natura 2000, obejmująca ok. 40 km dolnego odcinka rzeki Wieprz. W południowo-zachodniej części ostoi między zalesionymi wydmami, znajduje się zbiornik Piskory. Jest to rezerwat przyrody, o wybitnych walorach przyrodniczych, lecz występującymi tu często deficytami wody.

W dolinie rzeki występują gleby aluwialne, charakteryzujące się dużą żyznością. Dolina ta to siedlisko bytowania zagrożonych gatunków ptaków: rycyka, wodniczki, krwawodzioba, czajki i gęsi gęgawy.

              Murawy zalewowe budowane przez trawy rozłogowe (mietlicę rozłogową) oraz płożące się rośliny dwuliścienne (jaskier rozłogowy, pięciornik gęsi) występują na terenach okresowo zalewanych lub podtapianych. Do roślin charakterystycznych na tych terenach należą również: oman łąkowy, koniczyna rozdęta oraz marek szerokolistny.

              Acydofilne murawy z dominacją bliźniczki psiej trawki to murawy bliźniczkowe (tzw. psiary). W zbiorowisku towarzyszą im często pięciornik gęsi i jastrzębiec kosmaczek. Gęste kępy bliźniczki kształtują fizjonomię siedliska poprzez tworzenie zwartych darni. Podłoża, gdzie występują te zbiorowiska są ubogie i kwaśne (zakwaszenie uzależnione jest od stopnia rozłożenia próchnicy darniowej), o różnym stopniu wilgotności. Użytkowane są pastwiskowo, gdyż koszenie działa niekorzystnie na bliźniczkę, co powoduje niekorzystne zmiany w strukturze roślinności. Często zajmują niewielkie powierzchnie- na obrzeżach torfowisk i na glebach torfowo-murszowych, z dominacją sita rozpierzchłego, chabra łąkowego, ostrożenia błotnego oraz kłosówki wełnistej.

               W dolinie Wieprza wykształciły się również siedliska wydm śródlądowych z murawami szczotlichowymi. Murawy te złożone są głównie z niskich traw wąskolistnych o wzroście kępowym z gatunkiem głównym- szczotlichą siwą.

               Nad ciekami oraz w dolinach rzecznych i jeziornych wykształciły się wilgotne ziołorośla. Zajmują one mokre gleby mineralne i organiczne, z ruchomym poziomem wód gruntowych. Są to zbiorowiska wysokich ziół
z dominacją wiązówki błotnej. W składzie gatunkowym występuje również tojeść pospolita, łączeń baldaszkowaty, groszek żółty oraz czyściec błotny.

Występuje tu również mniej liczna strefa szuwarowa z mozgą trzcinowatą i biedrzeńcem.

  b_285_213_16777215_00_images_flyout_CENNE_SIEDLISKA_PRZYRODNICZE_W_PRAKTYCE_P1100044.JPG       b_281_210_16777215_00_images_flyout_CENNE_SIEDLISKA_PRZYRODNICZE_W_PRAKTYCE_P1090960.JPG

  b_286_212_16777215_00_images_flyout_CENNE_SIEDLISKA_PRZYRODNICZE_W_PRAKTYCE_P1090836.JPG       b_281_211_16777215_00_images_flyout_CENNE_SIEDLISKA_PRZYRODNICZE_W_PRAKTYCE_P1090813.JPG

  b_285_212_16777215_00_images_flyout_CENNE_SIEDLISKA_PRZYRODNICZE_W_PRAKTYCE_P1090837.JPG       b_278_208_16777215_00_images_flyout_CENNE_SIEDLISKA_PRZYRODNICZE_W_PRAKTYCE_P1100040.JPG