Produkcja ekologiczna jako ogólny systemem zarządzania gospodarstwem i produkcji żywności, łączący najkorzystniejsze dla środowiska praktyki z jednej strony przyczynia się do ochrony środowiska, z drugiej dostarcza specyficznego produktu, który jest coraz bardziej poszukiwany przez konsumentów. Jednak taki sposób gospodarowania wymaga ogromnego nakładu pracy i wiąże się z uzyskaniem niższych plonów, dlatego wymaga wsparcia finansowego. Rolnicy chcący określać swoje produkty jako ekologiczne muszą poddać się systemowi kontroli i certyfikacji, co niesie ze sobą dodatkowe koszty.

W ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014- 2020 przewidziano wsparcie finansowe dla ekologicznej metody produkcji przede wszystkim poprzez oddzielne działanie „Rolnictwo ekologiczne”. Beneficjentem może być rolnik lub grupa rolników, którzy dobrowolnie podejmują się przejść na praktyki i metody rolnictwa ekologicznego określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007 i spełniają definicję rolnika aktywnego zawodowo oraz podlegają kontroli przez upoważnione jednostki certyfikujące.

W przypadku działania „Rolnictwo ekologiczne” rolnik, spełniający warunki przyznania płatności ekologicznej, podejmuje się realizacji 5-letniego zobowiązania ekologicznego w ramach dostępnych pakietów i ich wariantów i zobowiązany jest do przestrzegania w tym okresie określonych wymogów. Płatność przyznawana jest do powierzchni upraw określonych gatunków roślin zaliczonych do odpowiednich pakietów. Na przykład do upraw jagodowych zaliczona została truskawka, porzeczka, malina, natomiast uprawy paszowe to np. dynia pastewna, różne gatunki koniczyn, mieszanka zbożowa, pszenżyto czy mieszanka traw. Na początku gospodarowania ekologicznego, grunty podlegania tzw. okresowi przestawiania (konwersji). Okres ten trwa 2 lata dla gruntów ornych i TUZ oraz 3 lata dla upraw sadowniczych. Ze względu na mniejsze plony i brak możliwości sprzedaży produktów po wyższej cenie, przysługują wtedy wyższe stawki płatności.

tabelka-eko.JPG

Obowiązkiem rolnika jest wytworzenie produktów rolnictwa ekologicznego oraz

  • co najmniej 30% zbioru jest przeznaczone do przetwórstwa lub przekazania do innych gospodarstw lub sprzedaży – w przypadku upraw rolniczych, warzywnych, zielarskich i sadowniczych
  • zbiór jest przeznaczony do skarmiania zwierząt lub przekazania do innych gospodarstw lub sprzedaży – w przypadku upraw paszowych i trwałych użytków zielonych

co jest potwierdzone odpowiednimi dokumentami.

Jeżeli w gospodarstwie znajdują się uprawy paszowe lub trwałe użytki zielone to płatność uzależniona jest również od odpowiedniej obsady zwierząt.

W przypadku upraw sadowniczych obowiązuje minimalna obsada odpowiednia dla danego gatunku, a drzewa i krzewy muszą być owocujące.

Płatności podlegają degresywności w zależności od powierzchni objętej wsparciem.

  • 100 % stawki podstawowej – za powierzchnię od 0,10 ha do 50 ha;
  • 75 % stawki podstawowej – za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha;
  • 60 % stawki podstawowej – za powierzchnię powyżej 100 ha.

Rolnikowi mogą zostać dodatkowo przyznane koszty transakcyjne poniesione z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego przez jednostkę certyfikującą w zakresie rolnictwa ekologicznego, jednak w kwocie nie wyższej niż 20% rocznej stawki płatności.

Koszty transakcyjne

Wysokość kwoty przeznaczonej na refundację

kosztów transakcyjnych

Koszty kontroli

do 5 ha

900

powyżej 5 ha do 10 ha

1 000

powyżej 10 ha do 20 ha

1 100

powyżej 20 ha do 50 ha

1 300

powyżej 50 ha do 100 ha

1 400

powyżej 100 ha

1 500

Rolnik realizujący zobowiązanie ekologiczne jest zobowiązany do posiadania planu działalności ekologicznej sporządzonego przy udziale doradcy rolnośrodowiskowego i prowadzenia rejestru działalności ekologicznej, zawierającego wykaz działań agrotechnicznych oraz wykaz wypasów zwierząt (jeżeli wypas jest prowadzony). Ponadto nie można przekształcać występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych oraz trzeba zachować elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje przyrody.

Dodatkowo w ramach PROW 2014-2020 przewidziano także dodatkowe punkty dla osób gospodarujących metodami ekologicznymi a ubiegających się o wsparcie w ramach działań „Restrukturyzacja małych gospodarstw”, „Premie dla młodych rolników” oraz „Modernizacja gospodarstw rolnych”.

O płatność ekologiczną można ubiegać się w terminie składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej. Więcej informacji można uzyskać u doradców rolnośrodowiskowych zatrudnionych w Dziale Rolnictwa Ekologicznego i Ochrony Środowiska PODR w Boguchwale oraz w Powiatowych Zespołach Doradztwa Rolniczego.

Oprac. Marta Dziadek