Energia z rolnictwa – potencjał produkcji zwierzęcej i biogazowni

Biogazownia składa się z dwóch części: w pierwszej zachodzi beztlenowa fermentacja materiałów organicznych, czyli rzeczywista produkcja biogazu (w specjalnych komorach fermentacyjnych mikroorganizmy rozkładają substancje pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, wytwarzając mieszaninę gazów, której głównym składnikiem jest metan), a w drugiej części biogaz zasila agregat kogeneracyjny, który produkuje energię elektryczną oraz ciepło. 

Ilość biogazu uzyskiwanego z gnojowicy i obornika zależy przede wszystkim od:

• typu zwierząt (bydło mleczne produkuje bardziej stabilny i wydajny substrat niż np. drób),
• rodzaju diety zwierząt (wyższy udział włókna i energii w paszy oznacza wyższą zawartość suchej masy organicznej w odchodach),
• sposobu magazynowania odchodów (długo przechowywana gnojowica traci część materii organicznej),
• stopnia ich rozcieńczenia wodą (gęsta gnojowica zawiera więcej energii, ale problem stanowi jej pompowanie i mieszanie),
• stabilności temperatury w komorze fermentacyjnej (optymalna temperatura fermentora to 37 - 42°C, w niższych temperaturach wydajność spada).

Najpopularniejszy substrat do wytwarzania biogazu to odchody trzody chlewnej i bydła – z jednej tony gnojowicy świńskiej uzyskuje się ok. 30 m³ biogazu, co przekłada się na produkcję ok. 60 kWh energii elektrycznej.

Przewaga biogazowni nad pozostałymi odnawialnymi źródłami energii to przede wszystkim niezależność od warunków pogodowych, gwarantująca stabilne dostawy energii. Jest to niezwykle istotne w przypadku hodowli zwierząt, w której ewentualne przerwy w zasilaniu (problemy z wentylacją budynków inwentarskich, ogrzewaniem, chłodzeniem, suszeniem, przechowywaniem, systemami pojenia i karmienia) oznaczają realne ryzyko zarówno dla dobrostanu zwierząt jak i wyników produkcyjnych.

Bezpośrednie korzyści dla gospodarstwa zwierzęcego wynikające z posiadania własnej biogazowni:

• ilość wytworzonej energii elektrycznej pozwala nie tylko zaoszczędzić na kosztach jej zakupu, ale również uzyskać dodatkowy przychód z odsprzedaży jej nadwyżki,
• wyprodukowane ciepło pozwala ogrzać budynki mieszkalne, biurowe i inwentarskie,
• powstający podczas procesu fermentacji poferment jest wysokiej jakości nawozem organicznym. Charakteryzuje się wysoką przyswajalnością azotu, a ponadto jest niemal bezwonny. Produkt pofermentacyjny znacznie ogranicza konieczność zakupu nawozów mineralnych,
• odpady zostają zutylizowane bezpośrednio w miejscu ich powstania, co pozwala wyeliminować lub ograniczyć koszty ich składowania i zagospodarowania,
• zamknięty proces fermentacji znacząco ogranicza uciążliwe zapachy (o ponad 80%) oraz emisję gazów cieplarnianych.

Ponadto biogazownie stanowią ważny element transformacji energetycznej – jest to inwestycja w lokalną samowystarczalność oraz gospodarkę obiegu zamkniętego, które przyczyniają się do wzrostu bezpieczeństwa energetycznego. Stanowią także odpowiedź na zaostrzające się unijne regulacje środowiskowe dotyczące emisji gazów cieplarnianych.

Opracowanie: Magdalena Wojerz

Dział Rolnictwa Ekologicznego i Ochrony Środowiska