Mięso z kaczki staje się coraz popularniejszym mięsem drobiowym spożywanym w Polsce, a z roku na rok odnotowuje się wzrost jego konsumpcji. Rosnące zainteresowanie konsumentów mięsem kaczym wynika z jego wartości odżywczych oraz walorów kulinarnych. Jest soczyste, kruche i lekkostrawne, a także bogate w witaminy A, E oraz z grupy B. Zawiera duże ilości łatwo przyswajalnego białka, a ponadto jest zasobne w makro- i mikroelementy. Stanowi także źródło jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, które mają pozytywny wpływ na układ sercowo-naczyniowy.
Kaczka piżmowa (Cairina moschata), wywodzi się od dzikiej kaczki piżmowej i jest to pierwsza cecha odróżniająca ten gatunek od innych kaczek domowych. Charakterystyczną cechą dla tego gatunku jest obecność nagiej i pomarszczonej skóry wokół oczu, nazywanej „maską”, która pojawia się po osiągnięciu przez ptaki dojrzałości płciowej. Dorosłe kaczory posiadają większą maskę i dodatkowo dużą brodawkę umiejscowioną nad dziobem.
Kaczka piżmowa, inaczej nazywana kaczką „niemą”, zawdzięcza swoją nazwę temu, że nie wydaje głośnych odgłosów, jak inne kaczki – jedynie w okresie godowym charakteryzuje się cichym syczeniem. Ptaki te rozprzestrzeniły się w Europie, szczególnie po zakończeniu II wojny światowej, głównie za sprawą Francji, skąd pochodzi ich kolejna potoczna nazwa – „kaczka francuska”.
Kaczki piżmowe to ptaki poligamiczne, co oznacza, że w przydomowych stadach na jednego kaczora przypada od 2 do 5 samic. Nie zatraciły instynktu wysiadywania jaj i są bardzo troskliwymi matkami. W odpowiednich warunkach przystępują do lęgów już w lutym. Każdorazowo znoszą 15–20 jaj, a następnie wyrywają puch z piersi i podbrzusza, którym wyściełają gniazdo. Inkubacja trwa 35 dni (5 tygodni), czyli o tydzień dłużej niż u innych gatunków kaczek.
W okresie lęgowym kaczor wydziela intensywną woń piżma, co stało się podstawą do nadania gatunkowi nazwy „kaczka piżmowa”. Są to ptaki spokojne o zrównoważonym temperamencie. Dużą zaletą, cenioną przez hodowców, jest fakt, że samice po odchowaniu piskląt, po upływie 6–8 tygodni, ponownie zakładają gniazdo i przystępują do kolejnego lęgu. Kaczki piżmowe bezproblemowo współegzystują na wybiegach z innymi gatunkami drobiu utrzymywanymi w gospodarstwie.
Kolejną cechą odróżniającą kaczki piżmowe od kaczek typu pekin jest wyższy procentowy udział pożądanych elementów w tuszce, takich jak mięśnie piersiowe i nóg, a mniejszy udział niejadalnych, jak głowa czy szyja. Kaczki piżmowe cechuje także niewielkie otłuszczenie tuszy. Ważną cechą, z punktu widzenia wykorzystania kaczki piżmowej jako ptaka o użytkowości rzeźnej, jest silnie zaznaczony dymorfizm płciowy. Z tego względu uboju kaczek i kaczorów dokonuje się w różnym wieku. Dorosłe kaczki ważą ok 2,5-3 kg natomiast kaczory od 5 do 7 kg.
Kaczory piżmowe są wykorzystywane na szeroką skalę jako materiał ojcowski w produkcji bezpłodnych bastardów międzygatunkowych – mulardów, na skutek krzyżowania ich z kaczkami typu pekin. Powstałe w ten sposób mieszańce odznaczają się dobrym wykorzystaniem pasz i bardzo dobrymi cechami rzeźnymi.
Niezależnie od rzeźnych walorów użytkowych, wielu hodowców utrzymuję kaczki piżmowe jako ptaki ozdobne. W ostatnich czasach powstało wiele odmian barwnych, które coraz częściej można zaobserwować podczas wystaw drobiu ozdobnego. Do najpopularniejszych należy odmiana czarna, brązowa- czekoladowa, biała, niebieska, perłowa – lawendowa, jastrzębiata i szek.
Podsumowując, łatwość chowu, duża żywotność, niewybredność, stosunkowo małe wymagania bytowe i pokarmowe, dobra użytkowość rzeźna oraz krótki cykl produkcji powinny zachęcać do utrzymywania kaczek w przydomowych gospodarstwach. Ponadto, wbrew powszechnie panującej opinii ptaki te można z powodzeniem utrzymywać bez dostępu do zbiorników wodnych.
Oprac. Na podst. lit. Sylwester Piech
PODR Boguchwała
