W naszym kraju istnieje wiele przepisów normujących właściwe traktowanie zwierząt zarówno gospodarskich, towarzyszących, jak i dzikich. Pomimo wzrastającej świadomości społeczeństwa na temat właściwych warunków utrzymania oraz znaczenia zwierząt w życiu człowieka nadal często słyszymy o stosowaniu okrutnych praktyk.

Wśród najważniejszych aktów prawnych należy wymienić:

  • Ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt,
  • Ustawę z dnia 11 marca 2004 o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych
  • Ustawę z dnia 29 czerwca 2007 o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich.

Ustawa o ochronie zwierząt określa podstawowe normy dotyczące: zwierząt domowych, zwierząt gospodarskich, zwierząt wykorzystywanych do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych, zwierząt wolno żyjących (dzikich), transportu zwierząt, zabiegów na zwierzętach, zasad postępowania przy uboju, uśmiercaniu i ograniczaniu populacji zwierząt, nadzoru nad przestrzeganiem przepisów ustawy oraz przepisów karnych.

Każdy właściciel bądź opiekun zwierząt w swoim postępowaniu powinien kierować się Art. 1 Ustawy, który wskazuje, że: Zwierzę jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę.

Postępowanie niezgodne z prawem

Każde zwierzę wymaga traktowania uwzględniającego jego potrzeby i zapewniającego mu opiekę i ochronę. Zabronione jest zatem:

  • Stosowanie okrutnych metod w chowie lub hodowli
  • Umyślne ranienie lub okaleczanie zwierzęcia (w tym znakowanie zwierząt stałocieplnych przez wypalanie lub wymrażanie, przycinanie ogonów i uszu psom), a także złośliwe straszenie i drażnienie
  • Wystawianie zwierzęcia na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu
  • Utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu i wody
  • Zmuszanie zwierząt do czynności, które mogą spowodować u nich ból (użytkowanie do pracy lub innych celów zwierząt chorych, zbyt starych lub młodych)
  • Bicie zwierząt twardymi i ostrymi przyrządami, w szczególności po głowie, dolnej części brzucha, dolnych częściach kończyn
  • Przeciążanie zwierząt lub zmuszanie ich do zbyt szybkiego biegu
  • Transport zwierząt w sposób powodujący ich zbędne cierpienie i stres
  • Używanie urządzeń (uprzęży, pęt, stelaży, więzów) zmuszających zwierzę do przebywania w nienaturalnej pozycji wywołującej uszkodzenia ciała, ból lub śmierć
  • Wykonywanie zabiegów przez osoby nieposiadające uprawnień lub niezgodnie z zasadami sztuki lekarsko-weterynaryjnej
  • Utrzymywanie zwierząt w złych warunkach, w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa
  • Utrzymywanie zwierząt w pomieszczeniach, boksach lub klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji
  • Porzucanie zwierzęcia przez właściciela lub osobę sprawującą opiekę
  • Transport i przetrzymywanie żywych ryb bez dostatecznej ilości wody umożliwiającej oddychanie
  • Organizowanie walk zwierząt

Zwierzęta gospodarskie

Hodowca zwierząt gospodarskich ma obowiązek zapewnić im odpowiednią opiekę i właściwe warunki bytowania. W razie konieczności leczenia należy przechowywać dokumentację lekarsko-weterynaryjną przez okres 5 lat. Przepisy wskazują, co nie jest nowością dla rolników, że zabroniony jest tucz gęsi i kaczek na stłuszczone wątroby. W ustawie zaznaczono, że hodowcy bydła utrzymujący jednocześnie więcej niż 6 sztuk cieląt powyżej 8 tygodnia życia nie mogą utrzymywać ich w pojedynczych boksach. Cielęta nie mogą przebywać na uwięzi z wyjątkiem pory karmienia.

Szczegółowe wytyczne dotyczące warunków utrzymania zwierząt znajdziemy w dwóch rozporządzeniach :

  • Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. nr 56, poz. 344 z późn. zm.) – wymogi dla cieląt, świń, kur niosek i kurcząt bojlerów
  • Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1966) – wymogi dla bydła, koni, owiec, strusi, przepiórek, perlic, zwierząt futerkowych, jeleni, danieli, indyków, gęsi i kaczek w gospodarstwach utrzymujących co najmniej 100 szt. tych ptaków.

Uśmiercanie zwierząt może być przeprowadzane wyłącznie w sposób humanitarny polegający na zadawaniu minimum cierpienia fizycznego i psychicznego. Podczas uboju gospodarczego zwierzęta mogą być uśmiercane tylko po uprzednim pozbawieniu świadomości przez przyuczonego ubojowca. Wykonywanie czynności związanych z ubojem zwierząt nie może odbywać się przy obecności dzieci.

Zwierzęta domowe

Hodowcom zwierząt gospodarskich często towarzyszą również zwierzęta domowe jak psy czy koty. Przepisy dotyczące tej grupy możemy odnaleźć w rozdziale 2 ustawy o ochronie zwierząt.

Określono że, niedozwolone jest trzymanie zwierząt domowych na uwięzi przez okres dłuższy niż 12 godzin w ciągu doby. Długość uwięzi nie może być krótsza niż 3 m oraz nie może powodować uszkodzeń ciała i cierpienia, natomiast musi zapewniać możliwość niezbędnego ruchu. W ustawie wskazano również, że jeżeli napotkamy porzucone zwierzę, w szczególności pozostawione na uwięzi to w naszym obowiązku leży zgłoszenie tego faktu do najbliższego schroniska, straży gminnej lub policji.

Regulacje dotyczące utrzymania lub prowadzenia hodowli psów ras uznawanych za agresywne (aktualna lista obejmuje 11 ras) wyznaczają konieczność uzyskania pozwolenia na tego typu działanie. Taką decyzję wydaje wójt, burmistrz bądź prezydent miasta. Zwierząt domowych nie możemy sprzedawać ani kupować na targowiskach, targach i giełdach. Możemy nabywać je w schronisku, od organizacji społecznych, których celem jest ochrona zwierząt oraz w miejscu ich chowu i hodowli.

Konsekwencje nieprzestrzegania przepisów ustawy o ochronie zwierząt

Znęcanie się nad zwierzętami, ubój i uśmiercanie ich w sposób niezgodny z przepisami może skutkować pozbawieniem wolności do 3 lat. Jeżeli sprawca działa ze szczególnym okrucieństwem to wyrok ten może sięgać 5 lat. Sąd może całkowicie zakazać posiadania zwierząt osobie, która dopuszcza się wyżej wskazanych czynów.

Przewinienia określone w ustawie mogą podlegać również karze grzywny oraz obowiązkowi przekazania pieniędzy na wskazany cel związany z ochroną zwierząt.

Nadzór nad przestrzeganiem przepisów dotyczących ochrony zwierząt sprawuje Inspekcja Weterynaryjna.

Właściwe traktowanie zwierząt oraz zapewnienie im odpowiednych warunków bytowania jest bardzo istotne z etycznego punktu widzenia. Przepisy Ustawy o ochronie zwierząt strzegą przed niewłaściwym i często okrutnym działaniem człowieka. W hodowli zapewnienie wysokiego poziomu dobrostanu jest uzasadnione moralnie, a ponad to wpływa korzystnie na wydajność zwierząt oraz ekonomikę produkcji.

Magdalena Pietrucha

Źródła : Ustawa o ochronie zwierząt