Podkarpacki Ośrodek Doradztwa Rolniczego w ramach realizacji Planu Operacyjnego Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich na lata 2018-2019, Schematu II Pomocy Technicznej, Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 zorganizował od 3 do 10 lipca wyjazd studyjny do Rumunii. Uczestnicy mieli możliwość poznać tajniki nowatorskich metod produkcji roślinnej dla upraw z rodziny konopiowatych oraz zbóż.

Celem wyjazdu było szczegółowe zapoznanie uczestników z inicjatywami powołania grup operacyjnych oraz poszukiwanie nowych partnerów KSOW do współpracy w ramach działania „Współpraca”. Wsparcie miałoby przybrać formę wspólnego stworzenia sieci kontaktów wspierających wdrażanie innowacji na obszarach wiejskich w zakresie nowoczesnych metod produkcji roślinnej upraw z rodziny konopiowatych oraz zbóż. Dlatego też uczestnikami wyjazdu studyjnego byli rolnicy, przedsiębiorcy, przedstawiciele instytucji naukowych, rolniczych i okołorolniczych, pracownicy wdrażający fundusze pomocowe, liderzy środowisk lokalnych wspierający lub wdrażający innowacje na obszarach wiejskich oraz doradcy. Łącznie wzięło w nim udział 45 osób.

Pobyt w Rumunii zaczął się od spotkania z pracownikami służb działających na rzecz rolnictwa rumuńskiego – Agencją Płatniczą ds. Rozwoju Obszarów Wiejskich i Rybactwa oraz Płatniczą ds. Interwencji w Rolnictwie.

Następnie grupa zwiedziła gospodarstwa i zapoznała się z uprawami konopi włóknistych. Wśród wizytowanych gospodarstw znalazło się m.in. gospodarstwo zajmujące się uprawą ekologiczną konopi włóknistych oraz zbóż metodami ekologicznymi i szeroko rozumianą produkcją kwalifikowanego materiału siewnego. Uprawa konopi i pszenicy zajmuje powierzchnię 1500 hektarów, w tym 1300 ha powierzchni z certyfikatem, a 200 ha w konwersji. Produkcja ukierunkowana jest na eksport do Niemiec i Szwajcarii, same konopie przeznaczane są zazwyczaj na produkcję oleju konopnego. Powierzchnia odwiedzonego gospodarstwa podzielona jest na 600 działek w 5 gminach. Prowadzi ono również gospodarkę nasienną, do której przygotowuje się poprzez suszenie oraz czyszczenie nasion i zboża dla innych producentów rolnych.

Istotnym punktem wyjazdu studyjnego, wartym oglądnięcia było gospodarstwo rolne, które specjalizowało się w produkcji zboża, słonecznika i kukurydzy. Posiadało także własną biogazownię. Gospodarstwo o powierzchni 1900 ha, z czego 600 ha przeznaczone było na produkcję kukurydzy z przeznaczeniem na produkcję biogazu, a pozostałe 1300 ha, to pola uprawne pszenicy i soi. Właścicielami gospodarstwa było dwie rumuńskie firmy.

Dużym przeżyciem dla grupy było spotkanie z Polonią we wsi Pojana Mikuli, która stanowi jedną z trzech zwartych skupisk wiejskich Polonii południowej Bukowiny. Tu można było zapoznać się z warunkami prowadzenia gospodarstw rolnych w Bukowinie. W mieszczącej się na terenie wsi Stacji Rozwoju Rolnictwa z 70-letnią tradycją, początkowo zajmowano się produkcją roślin okopowych, cyklicznie wprowadzając inne odmiany. Obecnie w centrum uwagi znalazło się 10 gatunków roślin, wśród których najważniejszymi są kukurydza, zboża i słonecznik. Stacja zatrudnia 25 osób, jej powierzchnia początkowo wynosiła 2500 ha, obecnie mieści się w zakresie ok. 700 ha, przy czym własnością państwową jest 25% całości.

Kolejnego dnia uczestnicy spotkali się z przedstawicielami wyższej uczelni rolniczej, zwiedzili gospodarstwa Banca de Resurse Genetice Vegetale + Stațiunea de Cercetare Dezvoltare Agricolă (Bank Zasobów Genetycznych Roślin + Stacja Badawcza Rozwoju Rolnictwa) oraz mogli podziwiać panoramę Suczawy. Bank Zasobów Genetycznych Roślin + Stacja Badawcza - Rozwoju Rolnictwa (laboratorium in vitro), który był przedmiotem wizyty uczestników, do 1999 roku funkcjonował jako stacja rozwoju rolnictwa w Bukareszcie. Od 2000 roku stał się samodzielną jednostką. Jednym z zadań banku genów jest gromadzenie różnorodności w postaci odmian lokalnych. Są to odmiany przystosowane do miejscowych warunków, uprawiane przez wiele lat w danym regionie. Instytucja finansowana jest ze środków publicznych, dzięki którym zachowuje i namnaża materiały roślinne w celu ich udostępnienia. Można stwierdzić, że rośliny ekspedycyjne są niepowtarzalne i prezentują właściwości odmienne rodzimym. Różnią się bowiem od nich smakiem, kolorem, plennością i odpornością na choroby oraz warunki środowiska. Dotychczas, w bazie zgromadzono 18 tys. prób, 430 gatunków 1300 prób z Rumunii oraz 60 zbiorów dzikich ziół.

Realizując program wyjazdu studyjnego uczestnicy spotkali się z rolnikami i służbami pracującymi na rzecz rolnictwa. Spotkania owe miały na celu przedstawienie systemu funkcjonowania rolnictwa. W Rumunii funkcjonuje bowiem zróżnicowany model rolnictwa: wsparcie dopłat ukierunkowane na rozwój wsi oraz system dopłat górskich. Prywatna struktura gospodarstw sprawia, że większość z nich nie posiada perspektywy rozwoju z uwagi na brak następcy gospodarza. Średnia wielkość opisywanych gospodarstw to 6 ha, przy czym największe liczy 1500 ha. Istotny jest fakt, iż każdy farmer posiada prywatnego doradcę, bowiem od 2016 r. funkcjonuje sieć prywatnego doradztwa. Pomoc ODR jest jednak nieco ograniczona, ukierunkowana głównie w zakresie technologicznym. Państwowe doradztwo stanowi jedynie dziewięć ośrodków w większych miastach. Agencje te finansują projekty pokrewne polskiemu SAPART.

Na ogół rolnictwa w Suczawie składa się obszar 50 tysięcy hektarów powierzchni, co czyni ośrodek drugim pod względem wielkości obszar rolniczy w kraju. Polityka rolna umożliwia sprzedaż i zakup ziemi bez ograniczeń, które nakładane są jedynie na obcokrajowców. Państwo interweniuje w skup nadwyżek płodów rolnych, wśród których największy odsetek stanowią zboża, kukurydza, rzepak, konopie i słonecznik, a także produkcję zwierzęcą, w której dominuje hodowla bydła, owiec, kóz i koni.

Podczas wyjazdu studyjnego uczestnicy mieli okazję samodzielnie przekonać się, jak w rzeczywistości wygląda opisany stan rolnictwa Rumunii. Doskonale całą sytuację przedstawił działacz polonijny pan Łukasz Juraszek.