Obecnie trwają nabory wniosków o dofinansowanie następujących operacji w ramach PROW, z których mogą wesprzeć swój rozwój gospodarstwa rolne. Poniżej opisuję zasady skorzystania z tych dofinansowań.

  • Inwestycje w gospodarstwach położonych na obszarach natura 2000

Nabór wniosków na ten typ operacji prowadzony jest w terminie od 1 grudnia do 30 grudnia 2020 r. Pomoc może otrzymać rolnik, jeżeli m.in. w gospodarstwie którego jest posiadaczem łączna powierzchnia trwałych użytków zielonych i pastwisk trwałych położonych na obszarze Natura 2000 wynosi co najmniej 1 ha.

Wsparte będą inwestycje, które m.in.:

  • przyczynią się do utrzymania i użytkowania w gospodarstwie trwałych użytków zielonych położonych na obszarze Natura 2000,
  • nie będą negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000,
  • nie są sprzeczne z działaniami ochronnymi obligatoryjnymi ustalonymi dla obszaru Natura 2000, na którym jest położone gospodarstwo, w planach zadań ochronnych lub w planach ochrony (jeśli plany takie zostały ustanowione).

W przypadku operacji związanej z działalnością rolniczą w zakresie produkcji zwierzęcej, pomoc przyznaje się, jeżeli poza ww. warunkami operacja obejmuje wyłącznie inwestycje związane z produkcją zwierzęcą w zakresie zwierząt trawożernych, takich jak: bydło domowe, bawoły, daniele, jelenie szlachetne lub jelenie sika, konie, osły, kozy
i owce oraz jeżeli w wyniku realizacji tej operacji nastąpi:

  • rozwój prowadzonej w gospodarstwie produkcji zwierzęcej (poprzez zwiększenie skali lub jakości tej produkcji), albo
  • zmiana profilu prowadzonej w gospodarstwie produkcji na produkcję zwierzęcą
    w zakresie zwierząt trawożernych.

Pomoc przyznawana jest w formie refundacji części poniesionych kosztów kwalifikowalnych operacji. Wysokość dofinansowania wynosi 50% kosztów kwalifikowalnych. Wyższy poziom wsparcia, który stanowi 60% kosztów kwalifikowalnych mogą otrzymać „młodzi rolnicy”. Pomoc przyznaje się i wypłaca do wysokości limitu, który w okresie realizacji Programu wynosi maksymalnie 500 tys. zł na jednego beneficjenta i na jedno gospodarstwo. Wysokość pomocy zależy od rodzaju realizowanej inwestycji. W przypadku operacji związanych z budową lub modernizacją budynków inwentarskich lub adaptacją innych budynków na budynki inwentarskie można otrzymać w całym okresie realizacji PROW 2014-2020 maksymalnie 500 tys. zł. Natomiast w przypadku realizacji pozostałych inwestycji można ubiegać się o wsparcie do kwoty 200 tys. zł. Limity te nie łączą się.

Do kosztów kwalifikowalnych w ramach tej operacji zalicza się koszty:

1) budowy, przebudowy, remontu połączonego z modernizacją budynków lub budowli, wykorzystywanych w produkcji zwierzęcej wraz z zakupem instalacji technicznej lub wyposażenia oraz rozbiórki i utylizacji materiałów pochodzących z rozbiórki pod warunkiem, że rozbiórka jest niezbędna w celu realizacji operacji;

Uwaga! Do kosztów kwalifikowalnych nie zalicza się kosztów budowy, przebudowy, remontu połączonego z modernizacją budynków lub budowli położonych na gruntach niestanowiących własności lub współwłasności podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy, lub przedmiotu użytkowania wieczystego lub dzierżawy z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, lub od jednostek samorządu terytorialnego.

2) zakupu nowych maszyn lub urządzeń do:

  1. przygotowywania, składowania lub zadawania pasz,
  2. pojenia,
  3. pozyskiwania lub przechowywania mleka,
  4. przechowywania odchodów zwierzęcych – wraz z zakupem instalacji technicznej lub wyposażenia;

3) wyposażenia położonych na obszarze Natura 2000 trwałych użytków zielonych, na których są wypasane zwierzęta, lub wybiegów dla zwierząt;

4) zakupu nowych maszyn lub urządzeń przeznaczonych do utrzymania trwałych użytków zielonych;

5) budowy lub zakupu wiat lub magazynów do przechowywania biomasy skoszonej na trwałych użytkach zielonych;

6) koszty ogólne – które są uzasadnione wielkością produkcji prowadzonej w gospodarstwie, adekwatne do panujących w nim warunków gospodarowania, niezbędne do osiągnięcia celu operacji oraz racjonalne.

Do kosztów kwalifikowalnych, o których mowa w pkt 1-5, zaliczyć można również koszty transportu do miejsca realizacji operacji materiałów służących do realizacji operacji oraz maszyn, urządzeń i innych rzeczy objętych operacją, a także koszty ich montażu.

Koszt zakupu ciągnika rolniczego, ładowarki lub ładowacza czołowego może być kosztem kwalifikowalnym w wysokości nieprzekraczającej 50% pozostałych kosztów kwalifikowalnych, o których mowa w pkt 1-5. Złożone przez rolników wnioski ARiMR podda ocenie punktowej.

Kolejność przysługiwania pomocy ustalona zostanie na podstawie kryteriów określonych
w rozporządzeniu wykonawczym, do których należą m.in.: powierzchnia trwałych użytków zielonych położonych na obszarze Natura 2000 w gospodarstwie, ich udział w odniesieniu do łącznej powierzchni użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa, realizacja przez podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych lub zobowiązań ekologicznych w ramach PROW 2014-2020. W terminie 50 dni od dnia zakończenia naboru wniosków zostaną opublikowane listy kolejności przysługiwania pomocy.

  • Kolejnym wsparciem dla gospodarstw rolnych na które obecnie trwa nabór (od dnia 29 grudnia 2020 r. do 26 lutego 2021 r.) są operacje typu „Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych w ramach poddziałania „Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych” PROW 2014-2020.

Wsparcie w ramach tego typu operacji jest przyznawane na inwestycje, które zapewnią dostosowanie gospodarstw do wymagań określonych w „Programie działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu”, które dotyczą warunków przechowywania nawozów naturalnych (oraz kiszonek – w przypadku młodych rolników).

Dofinansowanie można otrzymać m.in. na koszty: budowy, przebudowy lub zakupu zbiorników do przechowywania nawozów naturalnych płynnych, płyt do gromadzenia nawozów naturalnych stałych, zbiorników lub płyt do przechowywania kiszonek, jak również zakupu nowych maszyn i urządzeń do aplikacji nawozów naturalnych płynnych.

Pomoc przyznawana jest w formie refundacji części poniesionych kosztów kwalifikowalnych operacji, w wysokości do:

1) 60% kosztów kwalifikowalnych – w przypadku operacji realizowanej przez „młodego rolnika”;
2) 50% kosztów kwalifikowalnych – w przypadku operacji realizowanej przez rolnika niebędącego „młodym rolnikiem”.

Pomoc przyznaje się i wypłaca do wysokości limitu, który w okresie realizacji Programu wynosi maksymalnie 100 tys. zł na jednego beneficjenta i na jedno gospodarstwo.

O pomoc może ubiegać się rolnik, w gospodarstwie którego jest posiadaczem, prowadzi chów lub hodowlę zwierząt gospodarskich w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, zwanych dalej „zwierzętami gospodarskimi”, z wyłączeniem chowu lub hodowli drobiu powyżej 40 000 stanowisk lub chowu lub hodowli świń powyżej 2 000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior,

Złożone przez rolników wnioski zostaną poddane ocenie punktowej. Suma uzyskanych punktów będzie decydowała o kolejności przysługiwania pomocy. Pod uwagę będzie brana m.in. liczba zwierząt utrzymywanych w gospodarstwie, udział kosztów kwalifikowalnych inwestycji objętych operacją, polegających na dostosowaniu gospodarstwa do wymagań określonych w Programie działań, dotyczących warunków przechowywania nawozów naturalnych wyprodukowanych w gospodarstwie, oraz to czy podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, nie wystąpił o pomoc w ramach typu operacji „Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych” lub „Inwestycje w gospodarstwach położonych na obszarach OSN”

W terminie 50 dni od dnia zakończenia naboru wniosków zostaną opublikowane listy kolejności przysługiwania pomocy.

  • Obecnie trwa również nabór (w terminie od 30 listopada 2020 r. do 28 stycznia 2021 r.) na operacje typu „Modernizacja gospodarstw rolnych – w obszarze nawadniania w gospodarstwie” w ramach poddziałania „Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych” PROW 2014-2020

W ramach tego typu operacji maksymalne dofinansowanie wynosi 100 tys. zł.

Powyższy limit pomocy z obszaru nawadniania w gospodarstwie nie łączy się z maksymalnymi limitami w ramach tego typu operacji w obszarach a, b, c, d.

Pomoc na „Modernizację gospodarstw rolnych” jest przyznawana rolnikom w postaci dofinansowania poniesionych przez nich kosztów na realizację inwestycji w zakresie nawadniania upraw. Poziom tej pomocy wynosi 50% poniesionych kosztów kwalifikowalnych. Może on być wyższy i wynieść 60%, ale tylko w przypadku gdy o pomoc ubiega się „młody rolnik.

W przypadku obszaru nawadniania w gospodarstwie brak jest możliwości składania wniosku przez rolników którzy chcieli by realizować inwestycje wspólnie i ubiegać się o pomoc.

Pomoc przyznaje się w formie refundacji części kosztów kwalifikowalnych, do których należą m.in. koszty: wykonania ujęć wody, zakupu nowych maszyn i urządzeń wykorzystywanych do nawadniania w gospodarstwie, budowy albo zakupu elementów infrastruktury technicznej niezbędnych do nawadniania w gospodarstwie.

W związku z powyższym mogą zostać objęte wsparciem następujące rodzaje operacji:

  • wykonanie nowego nawodnienia,
  • ulepszenie istniejącej instalacji nawadniającej,
  • ulepszenie instalacji nawadniającej wraz z powiększeniem nawadnianego obszaru,

które mogą obejmować koszty:

- wykonania ujęć wody na potrzeby nawadniania w gospodarstwie, w tym studni lub zbiorników,

- zakupu nowych maszyn i urządzeń, w szczególności do poboru, mierzenia poboru, magazynowania, uzdatniania, odzyskiwania lub rozprowadzania wody, a także nowych,

- instalacji do rozprowadzania wody oraz instalacji nowych systemów nawadniających
i systemów do sterowania nawadnianiem,

- budowy, zakupu lub instalacji elementów infrastruktury technicznej niezbędnych do

nawadniania w gospodarstwie, w tym zakupu i instalacji urządzeń do pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych,

- zakupu sprzętu komputerowego i oprogramowania na potrzeby nawadniania
w gospodarstwie,

- opłat za patenty lub licencje a także

- koszty ogólne,

W art. 46 rozporządzenia (UE) nr 1305/20131 przepisów unijnych , określone zostały dla każdego z ww. rodzajów operacji, warunki kwalifikowalności dotyczące np. minimalnej potencjalnej oszczędności wody (w przypadku gdy operacja dotyczy ulepszania instalacji nawadniającej), faktycznej (efektywnej) oszczędności wody (dotyczy inwestycji wpływających na jednolite części wód powierzchniowych lub podziemnych, których stan ze względu na ilość wody został w odpowiednim planie gospodarowania wodami w dorzeczu określony jako mniej niż dobry), braku znaczącego negatywnego oddziaływania na środowisko (dotyczy inwestycji powiększających nawadniany obszar). Ponadto, przykładowo w przypadku operacji dotyczących ulepszania istniejących instalacji nawadniających, lub operacji obejmujących zarówno powiększenie obszaru nawadnianego, jak i ulepszanie istniejącej instalacji nawadniającej, na etapie ubiegania się o wsparcie powinna zostać przez Wnioskodawcę wykazana minimalna oszczędność wody, na poziomie co najmniej 10%. Należy dodać, że w zależności od rodzaju operacji, która będzie realizowana w obszarze nawadniania w gospodarstwie, oraz tego, czy będzie mieć ona wpływ na jednolite części wód podziemnych lub powierzchniowych, inwestycja musi spełnić pozostałe kryteria/wymogi wynikające z ww. art. 46 rozporządzenia 1305/2013. Od rodzaju realizowanej inwestycji zależeć będzie również dokumentacja, którą Wnioskodawca powinien dostarczyć ubiegając się o wsparcie (np. pozwolenie wodnoprawne, zgłoszenie wodnoprawne), które są niezbędne do przyznania przez ARiMR pomocy.

  • Poszkodowani w wyniku zjawisk o charakterze klęskowym, bądź wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (ASF) rolnicy mogą w terminie do 31 grudnia 2020 r. składać w ARiMR wnioski o przyznanie pomocy.

Wsparcie takie może być związane z odtworzeniem zniszczonych składników gospodarstwa, bądź z odtworzeniem potencjału produkcji rolnej w gospodarstwie przez realizację inwestycji niezwiązanej z produkcją świń. Jest to wsparcie na operacje typu „Inwestycje odtwarzające potencjał produkcji rolnej" w ramach poddziałania „Wsparcie inwestycji w odtwarzanie gruntów rolnych i przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych i katastrof" finansowane z budżetu PROW 2014 - 2020. Przyznanie wsparcia jest uzależnione od powstania w gospodarstwie szkód spowodowanych przynajmniej przez jedną z wymienionych klęsk, bądź strat spowodowanych wystąpieniem ASF, jeżeli miały one miejsce w roku, w którym jest składany wniosek o przyznanie pomocy lub w co najmniej jednym z dwóch lat poprzedzających rok składania wniosku o przyznanie pomocy. O pomoc mogą ubiegać się rolnicy, którzy w związku z wystąpieniem zdarzeń losowych, w danym roku kalendarzowym, ponieśli straty w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich, czy rybach w wysokości co najmniej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiła szkoda, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiła szkoda, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej produkcji w gospodarstwie oraz jeżeli straty dotyczą składnika gospodarstwa, którego odtworzenie wymaga poniesienia kosztów kwalifikujących się do objęcia wsparciem. Wysokość poniesionych strat, jakie powstały w gospodarstwie rolnika, określa komisja powołana przez wojewodę.

Natomiast, w przypadku wstąpienia ASF, o pomoc mogą ubiegać się rolnicy, którym powiatowy lekarz weterynarii nakazał, w drodze decyzji, zabicie świń lub zniszczenie zwłok świń w celu zwalczania ASF, a w dniu wydania tej decyzji świnie, których dotyczyła ta decyzja, stanowiły co najmniej 30% świń będących w posiadaniu rolnika. Ponadto, w siedzibie stada, w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, w której przebywały świnie objęte ww. decyzja, po jej wykonaniu rolnik nie może utrzymywać świń, których dotyczyła ta decyzja.

Maksymalna kwota wsparcia, jaką może otrzymać rolnik na „Inwestycje odtwarzające potencjał produkcji rolnej” w całym okresie realizacji PROW 2014-2020, wynosi do 300 tys. zł, z tym że nie może przekroczyć ona poziomu 80% kosztów kwalifikowalnych.

Więcej informacji otrzymają Państwo w bezpośrednim kontakcie telefonicznym
z doradcami. Dane teleadresowe doradców na stronie naszego Ośrodka www.podrb.pl.

Opracowanie na podstawie informacji - www.arimr.gov.pl.

Ewa Nęczyńska

Dział Ekonomiki i Zarządzania Gospodarstwem Rolnym