Operacja realizowana przez Podkarpacki Ośrodek Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Boguchwale ze środków Unii Europejskiej w ramach Planu Strategicznego WPR 2023-2027 Schematu II Instytucja Zarządzająca Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
W dniach 18.08-24.08 oraz 6.09 – 12.09.2025 roku Podkarpacki Ośrodek Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Boguchwale zrealizował operację pn. „Zrównoważone zarządzania zasobami naturalnymi - gospodarowanie wodą w rolnictwie w obliczu suszy”, polegającą na organizacji siedmiodniowego wyjazdu studyjnego do Szwajcarii dla dwóch grup 45 osobowych. Było to jedno z przedsięwzięć sfinansowanych ze środków Unii Europejskiej w ramach Planu Strategicznego WPR na lata 2023–2027.
Celem operacji było zaobserwowanie dobrych praktyk stosowania innowacyjnego podejścia dla działań związanych z przeciwdziałaniem i łagodzeniem skutków suszy na obszarach wiejskich, a następnie upowszechnianie tych rozwiązań, w tym szczególnie w zakresie racjonalnej gospodarki wodnej sprzyjających środowisku.
Podczas wyjazdów zostały zaprezentowane rozwiązania przyczyniające się do upowszechniania racjonalnego gospodarowania wodą w gospodarstwach rolnych województwa podkarpackiego, a także wdrażania innowacyjnych przedsięwzięć na obszarach wiejskich, które mają za zadanie zapewnić wodę pitną przyszłym pokoleniom. Podczas tego wydarzenia przedstawione zostały praktyki ściśle związane z ww. tematyką pozwalającą na wypracowanie w przyszłości wspólnego kierunku działań dla rozwoju gospodarki wodnej na terenach rolniczych, przez już powstałe Lokalne Partnerstwa ds. Wody (DPW) na terenie województwa. Operacja była kontynuacją działań podjętych od roku 2020, podczas których zostały przeprowadzone spotkania w każdym powiecie województwa podkarpackiego.
Operacja ta była niezwykle wartościowym doświadczeniem, szczególnie dla osób zainteresowanych zdobyciem wiedzy i praktycznych umiejętności w zakresie zarządzania hydroenergetyką, systemów oczyszczania wody, ochrony wód gruntowych, czy technologii nawadniania w rolnictwie. Szwajcarzy, mimo oszczędnemu trybowi życia, preferują inwestowanie w produkty wysokiej jakości, czy innowacyjne technologie i rozwiązania. Choć może to wiązać się z wyższym kosztem początkowym, uważają to za oszczędność w dłuższej perspektywie. Dlatego też zarówno na poziomie kraju, jak i na poziomie gospodarstw domowych i rolnych inwestują w rozwiązania, które utrzymują ich zasoby wody na stałym poziomie od lat. był to dobry przykład dla polskich rolników, którzy sceptycznie podchodzą do inwestowania w technologię służącą ochronie zasobów naturalnych, tj. mogli nauczyć się od Szwajcarów długofalowego planowania przychodów opartego na dostosowaniu się nie tylko do popytu ale też do zmieniającego klimatu.
Podczas wyjazdu poruszane były następujące zagadnienia:
- magazynowanie wody z rzek, zapór, topniejącego śniegu, deszczu,
- wykorzystanie szarej wody, w tym nowoczesne technologie pozwalają na wysoką skuteczność oczyszczania wód, dzięki czemu większość wody wracającej do ekosystemu spełnia najwyższe standardy.,
- stosowanie systemów oczyszczania i dystrybucji wody,
- stosowanie zbiorników wodnych, które magazynują wodę na potrzeby mieszkańców i rolnictwa.
- stosowanie zbiorników retencyjnych ograniczających skutki gwałtownych opadów.
- renaturyzacja rzek – przywracanie naturalnych koryt rzecznych, co pozwala zmniejszyć ryzyko powodzi.
- ochrona zasobów wód gruntowych dzięki ścisłym regulacjom dotyczącym zanieczyszczeń.
- tworzenie stref ochronnych wokół ujęć wody pitnej, co gwarantuje ich długoterminową czystość.
- wdrażanie systemów nawadniania oszczędzających wodę, takich jak kroplowe nawadnianie.
- ograniczanie zużycia pestycydów i nawozów, aby chronić źródła wody przed zanieczyszczeniem.
- przystosowanie praktyk rolniczych do ograniczonych zasobów wodnych.
- struktura upraw i odmiany roślin sprzyjające oszczędnej gospodarce wodnej.
- dbałość o gleby i ich właściwości retencyjne.
- korzystanie z wód w świetle prawa i pomoc dla rolników.
O wyborze miejsca docelowego zadecydowało to, iż kraj ten jest często postrzegany jako „wodny rezerwuar Europy”, a jednocześnie coraz częściej mierzy się z problemami niedoboru wody w określonych regionach i porach roku ze względu na takie czynniki jak:
Czego skutkiem jest:
Dlatego podczas wyjazdu studyjnego uczestnicy mogli zdobyć wiedzę w zakresie wdrażania różnych strategii zarządzania wodą i adaptacji do suszy tj:
Cel operacji został osiągnięty dzięki:
Operacja przyczyniła się do zwiększenia świadomości w zakresie konieczności długofalowego planowania, monitoringu oraz wdrażania strategii retencji wody na poziomie gospodarstwa rolnego, co pozwala na wcześniejsze reagowanie na zagrożenia związane z niedoborem wody i zmianami klimatu.
