Analiza cen nawozów mineralnych

W drugim półroczu 2021 r. na rynku nawozów mineralnych, po okresie stabilizacji i tylko niewielkich wahań, rozpoczął  się proces szybkich zmian cen. We wrześniu, w stosunku do marca ceny wzrosły od 6.5% (superfosfat wzbogacony) do 31,5% (polifoska 6). Największe zmiany dotyczyły nawozów zawierających azot. Do grudnia dynamika nasiliła się bardzo mocno (najniższy wzrost sól potasowa 40,9%, najwyższy saletrzak 152,5%). Tendencja dynamicznych wzrostów utrzymała się w pierwszym kwartale 2022 r. W marcu nawozy były o 144,7% (siarczan potasu) – 277,9% (saletrzak) droższe niż przed rokiem. Kolejne miesiące przyniosły miesiące przyniosły pewne uspokojenie na tym rynku. Ceny  nawozów zawierających azot ustabilizowały się. Jeżeli występowały podwyżki, to znacznie mniejsze niż w poprzednich miesiącach, a nie kiedy ceny ulegały korektom. Wzrastały natomiast w dalszym ciągu ceny nawozów fosforowych i potasowych. W roku 2023 nawozy już nie drożeją. Możemy mówić o spadku cen. Dotyczy to przede wszystkim asortymentu, który zdrożał najbardziej, a więc nawozów zawierających azot. Są one obecnie 1,5 – 2 krotnie droższe niż na początku analizowanego okresu, a więc w marcu 2021 r. natomiast w okresie najwyższych cen wskaźnik ten kształtował się na poziomie 3-4. Natomiast poziom cen nawozów fosforowych i potasowych, które nie drożały tak bardzo jak azotowe obecnie nie ulega większym wahaniom. Są one około dwukrotnie droższe niż na początku 2021 r.

Tab.1 Ceny nawozów mineralnych w woj. podkarpackim w latach 2021  - 2023 w zł/dt, oraz dynamika zmian (03.2021 =100)

Opracowanie własne na podstawie danych zebranych przez pracowników z Powiatowych Zespołów Doradztwa Rolniczego

Na początku 2021 r. za 1 kg czystego azotu zawartego w analizowanym asortymencie trzeba było zapłacić od 4,03 zł (saletra amonowa) do 4,37 zł (saletrzak).  We wrześniu 2022 r., kiedy te nawozy były najdroższe, 1 kg azotu kosztował 15,29 zł w saletrze amonowej 34% i 17,37 zł w saletrzaku. Do grudnia 2023 r. wartości te obniżyły się. Obecnie kilogram czystego składnika saletry amonowej 34% wart jest 7,68 zł, a saletrzaku 6,81 zł.

Tab. 2 Ceny nawozów mineralnych w woj. podkarpackim w latach 2021-2023 w zł/dt, oraz w zł/kg czystego składnika

Za kilogram K₂O zawartego w siarczanie potasu płacono w naszym województwie w marcu 2021 r. 5,50 zł. Był to najdroższy czysty składnik spośród wszystkich analizowanych nawozów. Dla porównania ten sam składnik soli potasowej kosztował 2,68 zł. Przez okres analizowanych prawie 3 lat wielkość ta wzrosła do 10,52 zł/kg w siarczanie potasu i 5,61 zł/kg w soli potasowej. Obecnie najdroższym składnikiem nawozowym jest P₂O₅ zawarty w superfosfacie prostym 19%. W grudniu  2023 r. kosztował 11,63 zł/kg. Dla porównania ten sam związek w superfosfacie wzbogaconym 40 % kosztował 8,87 zł/kg. W zawierających 56% NPK polifosce 6 i polifosce 8 czysty składnik kosztował w I kwartale 2021 roku odpowiednio 3,28 zł/kg i 3,37 zł/kg, a w IV kwartale  2023 r. 6,78 zł/kg i 6,51 zl/kg.

Tab.3 Relacje cen nawozów do ceny skupu pszenicy

Zmianom  uległy również ceny produktów rolnych. Wzajemne relacje cen produktów rolnych do cen artykułów rolnych wpływają na opłacalność produkcji rolnej. W marcu 2021 r. na zakup 1 kg poszczególnych nawozów trzeba było przeznaczyć od 1,09 kg pszenicy (kupując superfosfat prosty) do 3,2 kg pszenicy (kupując siarczan potasu). W późniejszym okresie proporcje te zaczęły się zmieniać w kierunku niekorzystnym dla rolników. Dotyczyło to całego asortymentu  nawozów. W grudniu 2022 r. jedynym nawozem, który kosztował mniej niż dwukrotność ceny pszenicy był superfosfat prosty (1,88). Na zakup pozostałych nawozów uwzględnionych w analizie trzeba było sprzedać ponad trzy razy więcej pszenicy. Również
 w roku 2023 relacje te nie były dla rolników korzystne i kształtowały  się w grudniu na poziomie od 2,09 (saletrzak) do 5,97 (siarczan potasu). Kierunek zmian w ostatnich 3 latach wskazuje, że stosowanie nawozów mineralnych stało się mniej opłacalne. Przyrost plonów spowodowany stosowaniem nawozów wymagał coraz większego udziału kosztów poniesionych na nawożenie w wartości produkcji, a to obniżało racjonalność ich stosowania.

Opracował: Kazimierz Cach

PODR Boguchwała